اصطلاحات صنعت چرم‌سازی؛ راهنمای دباغی، انواع چرم و فینیش
این راهنمای اصطلاحات صنعت چرم‌سازی به خریداران چرم طبیعی و تولیدکنندگان کیف، کفش و کمربند کمک می‌کند مشخصات سفارش را دقیق‌تر بیان کنند. نام نوع پوست، روش دباغی، ساختار سطح و نوع فینیش، هرکدام بخشی متفاوت از ویژگی‌های چرم را توضیح می‌دهند.
جهت درک بهتر ویژگی ها و فرایندهای مربوط به صنعت چرم‌سازی و دباغی، قصد داریم تا شما را با برخی از اصطلاحات متداول در این صنعت آشنا کنیم:
آنیلین:
رنگ و تمام کننده هایی که هیچگونه رنگدانه ای ندارند و وقتی که بر روی چرم استفاده می شوند، لایه ای شفاف ایجاد می کنند که باعث شده تا بافت اصلی محصول چرمی جلوه پیدا کند.
آنیلین فینیش:
اساساً در مرحله فینیش و جهت جلوه بهتر بافت طبیعی چرم، یک روکش شفاف بر روی آن قرار می گیرد.
چرم سمباده‌خورده؛ تفاوت نوبوک و جیر
سمباده‌زنی برای تغییر سطح چرم انجام می‌شود. نوبوک از پرداخت سمت رخ پوست به دست می‌آید؛ جیر سطحی پرزدار دارد و معمولاً از اشبالت ساخته می‌شود. این دو اصطلاح مترادف نیستند.
چرم مناسب چسب‌کاری (Cementable leather)
چرمی که برای اتصال با چسب در ساخت محصول مناسب است. این اصطلاح با چرم باندد تفاوت دارد؛ نوع چسب و استحکام اتصال باید متناسب با کاربرد بررسی شود.
چرم باندد یا بازساخته (Bonded leather)
ماده‌ای حاصل از اتصال ذرات و الیاف چرم با مواد چسباننده است؛ ساختار پیوستهٔ پوست طبیعی را ندارد و نباید با چرم یکپارچه اشتباه شود.
دباغی ترکیبی (Combination tanning)
استفاده از بیش از یک روش یا عامل دباغی برای دستیابی به خواص موردنیاز چرم است؛ روغن‌کاری به‌تنهایی دباغی ترکیبی محسوب نمی‌شود.
چرم دانه اصلاح شده:
چرمي كه جهت يكدست شدن سطح آن، سمباده زده شده است.
کراکینگ و ثبات مالشی رنگ
واژهٔ انگلیسی Crocking به انتقال رنگ بر اثر مالش اشاره می‌کند، نه نام یک رنگ نهایی. در سفارش باید ثبات مالشی خشک و تر و روش آزمون مشخص شود.
کراست (Crust leather)
چرم دباغی‌شده، روغن‌کاری‌شده و خشک‌شده پیش از فینیش نهایی است و می‌تواند رنگ‌شده یا بدون رنگ باشد. بنابراین کراست لزوماً فاقد روغن نیست.
چرم جمع شده (دراو):
سطح آب رفته، چروکیده یا چین خورده چرم را می گویند.
پرس خورده:
به تکه ای چرم مسطح که الگو یا بافتی بخصوص بر روی آن به وسیله پرس نقش بسته باشد و از طریق فشار بسیار زیاد برجسته شده باشد.
چرم روغنی:
چرمی که با روغنهای امولسیون شده تغذیه و بهبود یافته باشد.
فینیش کردن چرم:
بکار بردن موادی روی سطح چرم جهت رنگ آمیزی، محافظت یا پوشش نقص چرم بوسیله ماسک.
چرم دانه کامل :
چرمی که سطح آن کاملاً دست نخورده باقی مانده است و نشان دهنده تمامی خصوصیات طبیعی پوست است.
چرم گلیز یا لعاب دار دستی:
چرمی که بوسیله یک میله شیشه ای صیقل داده شده است.
هات‌استافینگ (Hot stuffing)
در این فرایند، مخلوط گرم روغن، چربی و گاهی موم به چرم افزوده می‌شود تا خواص موردنظر ایجاد شود. این نام به‌تنهایی تضمین‌کنندهٔ ضدآب بودن نیست.
رنگرزی در درام (Drum-dyed)
رنگرزی چرم در حمام رنگ داخل درام گردان است. عمق و یکنواختی نفوذ رنگ به فرایند بستگی دارد و باید در نمونه بررسی شود.
خشک‌کردن چسبی (Paste drying)
روش خشک‌کردنی است که چرم روی سطح صاف نگه داشته می‌شود. این اصطلاح روش تولید را توضیح می‌دهد و به معنی چرم باندد یا ساخته‌شده از ذرات چرم نیست.
چرم پول‌آپ (Pull-up)
چرمی است که هنگام کشش یا خم‌کردن، به دلیل جابه‌جایی روغن یا موم، در محل تغییر شکل روشن‌تر دیده می‌شود.
ریتن یا دباغی مجدد (Retanning)
عملیات تکمیلی پس از دباغی اولیه با مواد دباغی مجدد برای تنظیم پری، نرمی، فرم‌پذیری و دیگر خواص چرم است؛ با روغن‌کاری یا استفاده از مواد معطر یکسان نیست.
پوسته یا شل (Shell):
یک ساختار فیبر متراکم که فقط در قسمت عقبی بدن اسب سانان وجود دارد.
چرم تاگلد یا تاگل (Toggled):
چرمی که پس از کشیده شدن بر روی صفحه‌ای فلزی خشک شده و در جای خود ثابت شده است.
دباغی گیاهی (Vegetable tanning)
در این روش از مواد دباغی گیاهی، از جمله تانن‌های استخراج‌شده از منابع گیاهی، استفاده می‌شود؛ منظور روغن گیاهی نیست.
ضخامت چرم و واحد اونس
ضخامت چرم را با میلی‌متر تعیین کنید. در نام‌گذاری رایج ضخامت، هر اونس تقریباً برابر ۰٫۴ میلی‌متر است؛ ضخامت به‌تنهایی شاخص دوام نیست. برای سفارش، محدودهٔ ضخامت و تلرانس را بنویسید.
وت‌بلو (Wet-blue)
چرم در حالت مرطوب پس از دباغی کرومی است و یکی از مراحل میانی تولید به شمار می‌آید؛ با چرم نهایی روغنی تفاوت دارد.
پا یا فوت مربع:
واحد اندازه‌گیری مساحت چرم است؛ هر فوت مربع برابر ۰٫۰۹۲۹۰۳ متر مربع است. مساحت با ضخامت تفاوت دارد و در استعلام خرید باید واحد هر دو روشن باشد.
خریدار چرم هستید؟ دریافت مشاوره و قیمت عمده
پیش از سفارش چرم چه مشخصاتی را اعلام کنیم؟
نوع پوست، کاربرد محصول، ضخامت و تلرانس، رنگ، بافت یا طرح، نوع فینیش، سطح قابل‌مصرف و مقدار سفارش را مشخص کنید. نام تجاری یک چرم به‌تنهایی برای تعریف کیفیت کافی نیست؛ نمونهٔ تأییدشده و معیارهای کنترل کیفیت باید مبنای توافق باشند.
برای مشاهدهٔ محصولات به فروشگاه چرم طبیعی دلیر و برای انتخاب بافت به خدمات چاپ و نقش‌برجسته روی چرم مراجعه کنید.
پرسش‌های متداول
آیا نوبوک همان جیر است؟
خیر؛ نوبوک از سمت رخ پوست پرداخت می‌شود، در حالی که جیر معمولاً از اشبالت یا سمت گوشتی چرم تهیه می‌شود.
آیا کراست همان چرم خام است؟
خیر؛ کراست دباغی و خشک شده، اما هنوز فینیش نهایی نشده است. پوست خام هنوز دباغی نشده است.
آیا چرم ضخیم‌تر همیشه بهتر است؟
خیر؛ انتخاب ضخامت به کاربرد، الگوی برش و دوخت، نرمی و استحکام موردنیاز بستگی دارد.