کنترل کیفیت چرم قبل از ارسال سفارش یعنی اطمینان از اینکه محموله از نظر نوع چرم، رنگ، ضخامت، کیفیت سطح، عملکرد، تعداد و بسته‌بندی با مشخصات تأییدشده مشتری مطابقت دارد. بازرسی ظاهری، آزمون‌های لازم و ثبت تأیید نهایی باید در کنار هم انجام شوند؛ ظاهر مناسب به‌تنهایی برای تأیید یک سفارش کافی نیست.
این راهنما چارچوبی عملی برای تولیدکنندگان، خریداران عمده و واحدهای کنترل کیفیت است. برنامه آزمون و حدود پذیرش باید با کاربرد نهایی چرم، قرارداد و الزامات بازار مقصد تنظیم شود.
برای هر سفارش، برگه مشخصات محصول باید شامل کد کالا، نوع پوست، روش دباغی، رنگ، نوع فینیش، بازه ضخامت، درجه‌بندی، مساحت یا تعداد، آزمون‌های موردنیاز و روش بسته‌بندی باشد. نمونه مرجع تأییدشده و نمونه‌های مرزیِ قابل‌قبول و مردود، برداشت‌های سلیقه‌ای درباره رنگ، نرمی و بافت را کاهش می‌دهند.
عبارت‌هایی مانند «کیفیت صادراتی» یا «درجه یک» بدون معیار مکتوب کافی نیستند. استاندارد روش آزمون نیز لزوماً حد قبولی محصول را تعیین نمی‌کند؛ روش اندازه‌گیری و حد پذیرش باید جداگانه ثبت شوند.
هر بچ با کد کالا، رنگ، فرمول تولید، نوبت فینیش و محدوده ضخامت مشخص شود. اگر سفارش از چند بچ یا طیف رنگ تشکیل شده است، ارزیابی هر بخش باید جدا باشد. نمونه‌ها باید نماینده محموله باشند و فقط از بهترین تخته‌ها انتخاب نشوند.
برای بازرسی سطح، بررسی همه تخته‌ها راهکار مناسبی است؛ آزمون‌های مخرب و شیمیایی با برنامه نمونه‌برداری متناسب با ریسک انجام می‌شوند. محل برداشت و جهت آزمونه و شرایط آماده‌سازی نمونه بر نتیجه اثر دارند. طرح نمونه‌برداری پذیرشی و AQL باید از قبل توافق شود؛ AQL به معنی تضمین بی‌عیب بودن تمام محموله نیست.
چرم زیر نور کنترل‌شده با نمونه مرجع مقایسه شود. اختلاف طیف، لکه، خط و خش، سوراخ، پارگی، چین نامطلوب، پوسته‌شدن پوشش، نایکنواختی چاپ و تغییر براقیت ثبت شود. آثار طبیعی پوست باید بر اساس نوع محصول و درجه توافق‌شده ارزیابی شوند؛ هر نشانه طبیعی الزاماً عیب مردودکننده نیست.
رنگ فقط در یک نقطه بررسی نشود؛ تفاوت داخل یک پوست و بین پوست‌ها نیز اهمیت دارد. در صورت استفاده از رنگ‌سنج، روش محاسبه اختلاف رنگ و تلرانس آن باید مشخص باشد. نرمی، پُری، انعطاف و حس سطح نیز با نمونه مرجع و کاربرد نهایی مقایسه شوند. دسته‌های رنگی متفاوت پیش از بسته‌بندی تفکیک و برچسب‌گذاری شوند.
ضخامت با ابزار کالیبره و در نقاط تعریف‌شده اندازه‌گیری و دامنه تغییرات آن ثبت شود. یک قرائت منفرد نماینده تمام پوست نیست. چرم مناسب کیف، کفش، پوشاک یا کمربند الزام یکسانی ندارد؛ بنابراین عدد واحدی برای همه سفارش‌ها قابل تجویز نیست.
تعداد تخته‌ها، مساحت اندازه‌گیری‌شده، واحد فروش و روش گردکردن باید با سفارش و فهرست بسته‌بندی مطابقت داشته باشد. مساحت کل با مساحت قابل استفاده برای برش یکسان نیست؛ محل و شدت عیوب می‌تواند بازده برش مشتری را کاهش دهد.
| ویژگی | هدف کنترل | نمونه روش مرجع |
|---|---|---|
| ضخامت | تطابق با بازه سفارش | ISO 2589 |
| کشش و ازدیاد طول | ارزیابی استحکام و تغییر شکل | ISO 3376 |
| مقاومت پارگی | مقاومت در برابر گسترش پارگی | ISO 3377-2 |
| ثبات رنگ در مالش | بررسی انتقال رنگ در شرایط خشک و مرطوب | ISO 11640 |
| مقاومت خمشی | بررسی دوام چرم و پوشش در خم‌شدن تکراری | روش متناسب با نوع چرم و کاربرد |
نسخه و روش دقیق آزمون، شرایط آماده‌سازی، تعداد نمونه و حدود پذیرش در برگه مشخصات ثبت شوند. نتایج روش‌های متفاوت را بدون بررسی معادل‌بودن مستقیماً مقایسه نکنید.
برنامه شیمیایی بر اساس نوع دباغی، مواد مصرفی، کاربرد و فهرست مواد محدودشده مشتری یا RSL طراحی شود. pH، مواد قابل استخراج و آزمون‌های اختصاصی مانند کروم شش‌ظرفیتی یا فرمالدهید، بسته به سفارش، می‌توانند در این برنامه قرار بگیرند. اندازه‌گیری کروم کل جایگزین آزمون کروم شش‌ظرفیتی نیست.
برای چرم خودرویی ممکن است بررسی انتشار مواد آلی و مه‌گرفتگی نیز لازم باشد. حدود پذیرش شیمیایی باید با آخرین الزامات معتبر بازار مقصد و قرارداد کنترل شوند. نتیجه آزمون‌های بحرانی باید پیش از آزادسازی محموله دریافت شود. این راهنما به معنی تأیید انطباق قانونی یک محصول مشخص نیست.
عیوب به بحرانی، عمده و جزئی تقسیم شوند و برای هر گروه نمونه و تعریف روشن وجود داشته باشد. اشتباه در هویت کالا، کپک فعال یا عدم انطباق یک الزام بحرانی باید باعث توقف بخش درگیر محموله و بررسی مسئول کیفیت شود. عیوب عمده و جزئی بر اساس طرح پذیرش توافق‌شده ارزیابی شوند.
برای چرم نامنطبق، گزارش عدم انطباق صادر و تصمیمِ تفکیک، اصلاح، تغییر درجه یا رد ثبت شود. محصول اصلاح‌شده باید دوباره بازرسی و در صورت نیاز آزمایش شود. نتیجه قابل قبول یک نمونه نباید بدون مبنای نمونه‌برداری به بچ‌های دیگر تعمیم داده شود.
پیش از بسته‌بندی، نبود کپک، رطوبت نامناسب، بوی غیرعادی و آلودگی بررسی شود. بسته‌بندی باید از ایجاد چین، فشار موضعی، انتقال رنگ و آسیب سطح جلوگیری کند. بسته‌بندی چرم مرطوب یا استفاده از روشی که رطوبت را حبس می‌کند می‌تواند ریسک آسیب در حمل را افزایش دهد.
هر بسته با شماره سفارش، کد کالا، رنگ، بچ، تعداد یا مساحت و شناسه قابل ردیابی مشخص شود. فهرست بسته‌بندی باید با کالای واقعی تطبیق داده شود و شرایط نگهداری و حمل با حساسیت چرم هماهنگ باشد.
خیر. کنترل ظاهری باید با اندازه‌گیری و آزمون‌های موردنیاز کاربرد و قرارداد تکمیل شود. برخی مشکلات عملکردی یا شیمیایی از ظاهر چرم قابل تشخیص نیستند.
خیر. کاربرد نهایی، نوع پوست و دباغی، فینیش، مشخصات مشتری و بازار مقصد، معیارهای پذیرش را تعیین می‌کنند.
شناسه سفارش و بچ، روش نمونه‌برداری، نتایج و حدود پذیرش، عیوب، اقدامات اصلاحی، وضعیت بسته‌بندی، تصمیم نهایی و نام و تاریخ تأیید مسئولان.
برای ثبت سفارش از چرم دلیر، کاربرد نهایی، ضخامت، رنگ، نوع فینیش و معیارهای کیفیت موردنظر خود را مشخص کنید تا مبنای بررسی و توافق سفارش روشن باشد.
این پیوندها به معرفی رسمی روش‌ها در وب‌سایت ISO می‌رسند. پیش از سفارش آزمون، نسخه مورد توافق، شرایط نمونه‌سازی و حدود پذیرش محصول را با آزمایشگاه و مشتری مشخص کنید.
تأثیر پرس اتو و امباس بر کیفیت چرم؛ نمونه‌های چاپ و امباس روی چرم؛ هماهنگی مشخصات سفارش عمده.
تهیه‌کننده: صنایع چرم دلیر. این راهنما برای شناخت معیارهای بررسی سفارش تهیه شده است؛ به معنی انجام همه آزمون‌های نام‌برده در آزمایشگاه داخلی مجموعه نیست.
