آماده سازی چرم در صحافی

آماده سازی چرم در صحافی

تعريف چرمسازی

چرم سازی یا دباغی پوست فرآیند فیزیکی شیمیایی است که بر اثر اعمال فیزیکی و تاثیرات مواد شیمیایی و یا گیاهی پوست خام فاسد شدنی به کارایی فاسد نشدنی و با ارزش و قابل استفاده برای انسان به نام چرم تبدیل می شود. مراحل چرم سازی به طور کلی پوست خام پس از طی مراحل زیر به چرم تبدیل می شود.

  • مرحله خیساندن و شستشو

خیساندن پوست در حوضچه هایی که دارای پره جهت جابجایی پوست ها است و یا در بالابان (درام) انجام می شود پوستهای نمک سود شده را در این مکان ها قرار داده، آب سرد روی آنها جریان می دهند به این ترتیب نمک در آب حل شده، غلظت نمک در فضای بين الياف پوست کم می شود حذف نمک از بين الياف پوست، فشار اسمزی آب را داخل الياف بالا برده و پوست دوباره آب دار می شود.

ضمن اینکه پوست آب را به خود می گیرد پروتئین های کروی نیز از الیاف کلاژن خارج می شوند پروتین های کروی جدا شده شام لآلبومین خون و پروتئین های دیگر محلول در آب میباشد که با کم شدن نمک با آب شسته شده و از پوست خارج می شود. بدیهی است ماندن این پروتئین ها میان الياف پوست از کیفیت چرم ساخته شده می کاهد.

برای تهیه چرم مرغوب باید در مرحله خیساندن به نکات زیر توجه کرد:

– استفاده از مواد ضد باکتری جهت جلوگیری از احتمال رشد مجدد باکتری ها که می تواند به کارگران صدمه برساند یا موجب انتشار و سرایت بیماری شود و یا به سه بخش سطحی پوست صدمه بزند که معمولا از ترکیب های آروماتیک کلردار استفاده می شود.

– توجه به دمای آب خیساندن که اگر بالا باشد موجب فعالیت باکتری ها و اثر تخریبی آن بر پوست می شود هر چند که بالا بردن دمای آب عمل خیساندن را سرعت می بخشد ولی بالا بردن بیش از حد دما موجب پایین آوردن کیفیت چرم حاصل و ناهمواری الیاف و رگه رگه شدن چرم می شود

– به کار بردن مواد افزودنی مثل سولفید سدیم (S2Na) یا تتراسولفید سدیم (S2Na) به أب مصرفی که با تاثیر بر کراتینی مو، موجب سست شدن ریشه مو می شود.

– زمان خیساندن که حداقل ۴۸ ساعت میباشد. که پس از این مدت پوستها را شستشو می دهند

نتیجه فرآیند خیساندن و شستشوی پوست عبارتست از:

– پوست از خون و آلودگی ها پاک می شود.

– پروتئین های محلول در آب (کروی) از پوست جدا می شوند

مواد شیمیایی به کار رفته به منظور نگهداری و گندزدایی پوست از آن جدا می شود

– در اثر خیساندن پوستها با جذب آب کافی به حالت طبیعی خود بر می گردند و دباغی بر روی آنها به آسانی انجام می گیرد.

2) آهک دهی

عمل آهک دهی برای سست کردن ریشه مو – بالا بردن PH و از بین بردن یا کمک به از بین بردن در مراحل بعدی پروتئین های زاید و چربی های موجود در پوست می باشد.

آهک آبدیده (O2CaOH) هر چند که انحلال پذیری کمی در آب دارد می تواند PH محلول را تا 5/12  افزایش دهد. آهک آبدیده سبب آبکافت (Fibrous Structure) پروتئین ها و تجزیه تدریجی ساختار آنها میشود.

تاثير آهک آبدیده بر روی سه نوع پروتئین اصل موجود در پوست متفاوت است. انحلال پذیری پروتئین های کروی زیاد است. کلاژن نیز تنها در مجاورت اسیدها و بازهای قوی و در مدت نسبتا زیادی حل می شود. این محیط بدون اینکه به کلاژن پوست و در نتیجه به کیفیت چرم آسیبی وارد کند موجب شکسته شدن مولکول های کراتینی مو و حل شدن آنها می شود و ریشه مو را به حد مطلوبی ست می کند.

این محیط با تاثیر بر روی مولکول های پروتئین های آلاستین آنرا آماده حذف کامل در مرحله آنزیم دهی می نماید و پروتئین های کروی را کاملا از بین می برد

۳) لش زدایی (Fleshing)

لش گیری برای حذف تمامی بافتهای غیر ضروری پوست که در سطح درونی و بدون موی پوست وجود دارد پس از مرحله آهک دهی انجام می گیرد.

پس از اینکه پوست کاملا پس از جذب آب نرم شد زایده های چسبیده به قسمت گوشتی که به هنگام جدا کردن پوست از لاشه رویان باقی می ماند به همراه بافتهای زاید دیگر توسط دستگاهی بنام لش بر از پوست جدا می شود.

این عمل باعث می شود که مواد شیمیایی که در مرحله بعدی به پوست داده می شود به طور یکنواخت و به خوبی داخل پوست نفوذ کند و موجب بالا بردن کیفیت محصول شود.

۴) موگیری

مو گیری پوست های بز و گوسفند با مالیدن محلولی از آهک و سولفید سدیم به قسمت لش پوست انجام می گیرد و پوستها پس از مالیدن محلول به طوری که بسمت لش به طرف داخل باشد به تعداد ۴۰ تا ۵۰ دسته می کنند در این طریق پوستهای دسته شده بایستی به مدت یک ش ب به همان حالت باقی بمانند پس از طی این مدت مو به راحتی از پوست توسط دستگاه با کارگر جدا می شود.

برای اینکه مو گیری در زمان کمتری انجام شود می توان از سولفور سدیم به تنهایی استفاده کرد. با آمیختن مناسب در متيل آمين، آهک، کربنات سدیم وسولفيدات سدیم نیز می توان در مورد پوستهای تازه و نمک سود شده که نتیجهخوبی دارد استفاده شود.

برای موگیری پوست های سنگین گاو، گوساله و گاومیش و … روش مو زدایی همراه با تجزیه ساختار مو به کار گرفته می شود که در این روش پوست را حداقل در بالابان (درام) قرار می دهند وسولفید سدیم وسولفيدات سدیم به اندازه مناسب به آب داخل بالابان اضافه می کنند و به این طريق موزدایی انجام می شود.

۵) آهک گیری و آنزیم دهی

به منظور حذف آهک اضافی و تنظیم PH برای مرحله آنزیم دهی باید هیدروکسیده کلسیم ۲(Ca OH) جذب شده در پوست را از آن خارج کرد و PH پوست را پایین آورد.

برای پایین آوردن PH مقدار اسید ضروری است مثل اسید هیدروکتریک باید توجه داشت که بین مقدار مواد مصرفی تعادل برقرار باشد تا آهک بصورت محلول در آورده و به آسانی از پوست خارج شود. آهن و مواد دیگر همراه پوست را می توان به روش شستشو با آبيا اسبد و سولفات آمونیم کاملا از سحلح بوست خارج نمود:

CaCl2 + H2O +HCl2 =CaSO4 +22H2O +NH3(Ca(OH2(CA(OH+2SO4(NH4)))))

هیدروکسید کلسیم در سولفات آمونیم به خوبی حل می شود و چون PH در جنین محبطی بین 7 تا 8 خواهد بود لذا در این PH  هیدروکسید کلسیم انحلال پذیری زیادی دارد و در این شرایط آهک بتدریج از پوست خارج می شود.

برای آهک زدایی بیشتر می توان از اسید هیدروکلریک استفاده کرد. برای تنظیم PH پوست هایی که با مواد گیاهی دباغی خواهند شد از اسید لاکتیک استفاده می کنند جهت از بین بردن مواد زاید و سولفید سدیم جذب شدد يوستها باید با جریان آب حداقل یک ساعت شستشو داده شوند و بعد از اینکه نتیجه کار باشناس اگر فنول فتالئين مشخص شد مرحلة آنزيم دهی شروع می شود. در مرحله آنزیم دهی مواد زاید پوست تجزبه و پوست آماده دباغی می شود.

موادی که در این مرحله از پوست جدا می شوند عبارت اند از: پروتئین های غیر کلاژنی – لایه بیرونی پوست- مو و لکه های موجود بر سطح پوست- فولیکول مو و منفذهای پوست که باید کاملا از بین بروند برای تهیه چرم مرغوب و نرم, الیاف پروتئینی که در برابر مواد شیمیایی مقاوم هستند در مرحله آنزیم دهی از پوست جدا می شوند.

۶) در دباغی کرومی اسید فرمیک – کربناتسدیم  و نمک دیگر مواد شیمیایی هستند که مورد استفاده قرار می گیرند در فرایند دباغی با نمک های کروم, این نمکها با الیاف پوست واکنش می دهند و پایداری بسیار زیادی به الیاف پوست می بخشد که آن را در برابر دمای بالا و حمله باکتری ها مقاوم می سازد.

چرمی که با این روش ساخته می شود، بسیاری از ویژگی های مطلوب را ندارد، و پس از مرحله های دباغی مجدد که با کروم یا مواد گیاهی انجام می شود و روغن دهی و رنگ آمیزی پوست به چرم مطلوب تبدیل می شود

به طور کلی مواد شیمیایی مصرفی در فرآیند دباغی به  سه دسته تقسیم می شوند:
  • مواد معدنی (نمکهای کروم، آلومینیوم)
  • مواد گیاهی (عصاره گیاهانی مانند: بلوط. انار)
  • مواد صنعتی (ررین های فرم آلدئید)
  • تعریف و کاربرد چرم

چرم ماده ای است که از دباغی بوست خام حیوانات، عمدتا گاو تولید می شود. چرم ماده ای مهم با استفاده های مختلف می باشد. استفاده اصلی در صنعت کفاشی است و در کارهای مرغوب صحافی نیز استفاده عمده ای دارد.

چرم به همراه چوب پایه بیشتر فناوری های باستانی را تشکیل می دادند. صنعت چرم سازی و صنعت خزسازی( fir industry) صنایع جدا از هم هستند که بواسطه اهمیت مواد خامشان از یکدیگر جدا شده اند. در صنایع چرم سازی ماده خام محصول جانبی صنعت گوشت می باشد که گوشت دارای ارزش بیشتری از پوست است.

در صنعت تولید خزهای حیوانی پوست دارای ارزش بیشتری بوده و از این رو گوشت محصول جانبی می باشد. در پوست آرائی یا پر کردن پوست حیوانات با کاه و Taxidermy نیز از پوست حیوانات استفاده می شود، اما عموما سر و قسمتهائی از پشت جهت این منظور استفاده می شوند. البته چرم دارای استفاده های دیگری نیز می باشد.

۲- تولید چرم:

چندین فرایند وجود دارد که با اعمال آنها، پوست حیوانات به ماده ای انعطاف پذیر و مستحکم که معمولا چرم نامیده می شود تبدیل می گردد. چرم دباغی شده توسط کرم( Chrome-tanned leather) ، اختراع شده در سال ۱۸۵۸، با استفاده از سولفات کرم و دیگر نمک های کرم دباغی میشود.

چرم بدست آمده از این روش نه تنها نرم تر و انعطاف پذیرتر از چرم دباغی شده به روش گیاهی ( Vegetable – tanned leather) می باشد بلکه رنگ و شکل خود را نیزدر آب شدیدا حفظ می کنند. نوع کرم استفاده شده در فرآیند را نباید با هگزاولنت کرم (که سرطان زا است) اما هیچ قابلیت دباغی ندارد اشتباه گرفت.

هگزا ولنت کرم را در چرمهای کرمی به ندرت می توان یافت اما در صورتی که چرم اشتباها و به طور غلط تکمیل شود برای مثال سفیدگری شود وجود این ماده گیج کننده و حیرت آور می شود. چرم های دباغی شده گیاهی با استفاده از تانین دباغی می شوند و عوامل و اجزای دیگر گیاه، پوست درخت و منابع مشابه نیز وجود دارند.

این نوع چرم نرم و رنگ آن قهوه ای میباشد، که شید رنگی آن به ترکیب رنگ پوست و مواد شیمیایی استفاده شده بستگی دارد. چرم دباغی شده گیاهی در آب پایدار نمی باشد, رنگ خود را از دست میدهد و اگر در رطوبت باقی مانده و سپس خشک شود جمع شده، نرمی خود را از دست داده و سخت تر می گردد. در آب گرم، شديدا جمع شده و حالت لاستیکی به خود گرفته، سخت شده و تدریجا میشکند.

چرمی که در آب جوشیده شده قرار می گیرد (Boiled leather) مثالی از چرمی که بدلیل فروبردن در آب گرم یا مواد مشابه بخت شده است می باشد. شواهد تاریخی نشان می دهند که این نوع چرم بواسطه وزن سبک و سختی در زره و همچنین در صحافی کتابها استفاده می شده است.

چرمهای آلدئیدی با استفاده از گلوترالدئید(glutaraldehyde)  با اجزاي اكسازولیدین (oxazolidine compounds) دباغی می شوند. این نوع چرم معمولا بعنوان چرم سفید و کرم کمرنگ توسط دباغی ها تولید میشود. این دسته مهمترین گروه چرمهائی هستند که در آنها از کروم استفاده نمی شوند و اغلب در کفش های بچه گانه و روکش صندلی اتومبیلهائی که ترجیح میدهند از چرمهای غیر کرومی استفاده کنند، دیده میشود. دباغی فرمالدئیدی که نوع دیگری از دباغی ألدنیدی است بواسطه خطرناک بودن برای کارگران و حساسیت خیلی از مردم به فرمالدئید کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.

چرمهای دباغی شده با مواد گرفته شده از مغز حیوانات ( Brain tanned leather) که در این دسته قرار می گیرند استثنائا جاذب آب می باشند. آنها توسط فرایند سخت و پرزحمتی که از معلق شدن در چربی هائی که از مغز حیوانات گرفته می شود تولید شده اند. آنها به دلیل ترمی استثنانی و قابلیت شستشو معروف شده اند.

چرم چامویز (Chamois leather) – چرم بسیار نازکی که از پوست گوسفند و بز و گوزن تولید می شود- نیز در دسته دباغی های آلدئیدی قرار گرفته و شبیه گروه قبل، تولید چرم با جذب رطوبت زیاد می کند. این نوع چرم با استفاده از روغن (بطور سنتی نوعی روغن ماهی) که به آسانی جهت تولید آلدئیدهای مورد مصرف در دباغی اکسید می شود، تولید می شوند.

پوست خام از قرار دادن پوست تازه در آهک و سپس کشیدن آن در هنگام خشک کردن بدست می آید. این ماده شبیه ماده دباغی شده با زاج، از لحاظ تکنیکی چرم نیستند اما معمولا با انواع دیگر در یک دسته قرار می گیرند. پوست خام (Rashide) خشکتری و شکننده تر از انواع دیگر چرم است و استفاده هایی از قبیل روکش طبل که در آنجا احتیاجی به انعطاف پذیر بودن زیاد ندارد دارند؛ همچنین در تولید نخ های یراق دوزی و بخیه و با تغذیه سگ (Dog chews) کاربرد دارند.

چرم – معمولا چرم گیاهی برای افزایش مقاومت در مقابل آب می تواند روغن زنی شود. این کار روغن طبیعی باقیمانده در خود چرم را تکمیل می کند که بدینوسیله می توان چرم را به دفعات شستشو داد. تعدد روغن زنی به چرم، با روغن راسو و مواد مشابه محصول را نرم و دوام آن را بطور باورنکردنی زیاد می کند.

همان گونه که می دانید ایران یکی از برترین تولید کنندگان پوست در جهان می باشد (دارای ۷۰ میلیون راس گوسفند است)  و پوست گوسفند ایرانی یکی از مرغوبترین پوست ها بعد از استرالیاست که به علت وجود یک نوع چربی نرم در زیر پوست است اما با این حال به دلیل ناکارآمدی صنایع کار بر روی پوست را به صورت سالامبور یا وت بلو با ارزش افزوده بسیار پائین به کشورهایی مثل ترکیه و پاکستان صادر می کنند و متاسفانه سیاست های غیر تخصصی در کنترل صادرات این محصولات ضررهای جدی به صنعت چرم کشور وارد می کنه البته خوشبختانه دولت در چند سال گذشته  صادر کنندگان را وادار به صادرات درصدی وت بلو نسبت به درصد سالامبور صادره کرده است که تا حدودی ارزش بیشتری دارد اما اگر همین وت بلو بعد از گذراندن مراحل بیشتری از دباغی به کراست یا دای کراست یا چرم تکمیل شده برسد حدود ۸۰ درصد به ارزش آن افزوده می شود که علاوه بر ارز آوری بالا موجب اشتغال جوانان این مرز و بوم هم خواهد شد.

نکته ای دیگر که قابل توجه است این که کشورهای اروپایی برای آنکه بگذارند محصولی وارد کشور آنها شود باید ابتدا از استانداردهای اروپا و کنترل کیفیت های آزمایشگاهی متعددی عبور کند که متاسفانه به علت نداشتن این تجهیزات و بی خبری صنعتگران از آن به این بازارهای بسیار جذاب توجهی از سوی صنعتگران با تجربه ما نشده و ترکیه و ایتالیا این بازار را در قبضه خود گرفتند.

انواع روغن طبیعی ویژه چرم سازی

در این مقاله ، با انواع روغن های مورد استفاده در این صنعت آشنا می شویم.

روغن ها و چربی های حیوانی

پیه گاوی

از پالایش چربی گاو بدست می آید. برای این کار چربی حیوان را در آب می جوشانند تا ذوب شود و سپس آنها را از آب جدا می کنند. این چربی دارای نقطه ذوب ۳۵ تا ۳۸ درجه سیلسیوس ، زرد رنگ ، سخت و دارای خاصیت پر کنندگی خوبی است. به چرم خوب روغن می دهد، بدون آن که آن را زیاد نرم و کشدار کند.

اگر در موقع استفاده ، گرم نباشد، نفوذ آن در پوست دشوار است. مصرف اصلی آن در خوراندن چربی های مخلوط (مثل مخلوط پیه و روغن ماهی) به چرم است.

وجود روغن ماهی به نفوذ بیشتر و عمیق تر پیه در چرم کمک می کند. اگر این ماده فاسد شود، در سطح چرم جمع می شود و لکه بوجود می آورد.

پیه گوسفندی

شبیه پیه گاوی است، اما سخت تر و سفیدتر است. نقطه ذوب آن هم ۳۵ تا ۳۸ درجه سیلسیوس است.

اسید استئاریک

این ماده در پیه گاو موجود است. جامدی سخت ، سفید رنگ و یک نوع اسید چرب است و دلیل اصلی شوره زدن چرم می باشد.

روغن سم (neats foot oil)

از جوشاندن سم حیوانهای مختلف (بیشتر سم گاو، گوسفند و اسب) در آب بدست می آید. بعد از جمع آوری روغن از سطح آب، به صورت مایعی غلیظ و زرد کمرنگ بدست می آید که در مجاورت هوا اکسید و کبود نمی شود. مصرف اصلی این روغن مرغوب ، در ساختن چرمهای رخداری است که با نمک های کروم (III) دباغی شده باشند.

این روغن دارای قدرت نفوذ بسیار خوبی است و در عین حال که چرم را انعطاف پذیر می کند، از نرم شدن بیش از حد آن نیز جلوگیری می کند. در غیر این صورت ، چرم ، دو پوسته و زرد میشود و خط و چروک بر می دارد. روغن سم از نوع روغنهای سیر شده است و می توان آن را سولفات دار کرد تا در آب حل شود.

روغن ماهی

روغن جگر ماهی که از جوشاندن جگر تازه ماهی در آب و جمع کردن روغن های جدا شده بدست می آید، مایع زرد مایل به قهوه ای با بوی تند ماهی است که نیم سیر شده است و به سادگی سولفات دار می شود. دارای قدرت نفوذ خوبی است، به سادگی اکسید و رنگ آن كبود می شود. پس از سولفات دار کردن ،این عیب ها کمتر می شود. از مخلوط روغن ماهی سولفات دار شده و روغن معدنی برای روغن دهی چرم های زیره که با مواد گیاهی تهیه شده باشند و چرمهای جلدهای دسته دوم استفاده میشود

روغن نهنگ

از چربی نهنگ بدست می آید. نوع مرغوب آن را هیدروژن دار کرده، از آن مارگارین تهیه می کنند. روغن سر نهنگ بیشتر خواص یک واکس را دارد و رنگ آن ، زرد مایل به قهوه ای است و بوی بد روغن ماهی را ندارد. این روغن را می توان سولفات دار کرد. نفوذپذیری آن بسیار زیاد است و مصرف آن در ساختن چرمهای نرم دستکش و لباس است.

موئلون (Moellon)

موئلون نوعی چرم طبیعی است که با اکسید کردن روغن خام کبد ماهی هنگام پوست پیرایی پوست گوسفند و بز تولید میشود. موئلون مصنوعی را از راه هوادهی تحت کنترل روغن خام کبد ماهی بدست می آورند. این نوع روغن در آب حل می شود و در برابر اسیدها پایدار نیست.

روغن های گیاهی

روغن نارگیل

این روغن گیاهی از فشردن پوست نارگیل بدست می آید. خواص آن شبیه روغن پشم است. مصرف آن برای چرم های سفید برتری دارد، زیرا در برابر نور تغییر رنگ نمی دهد. از محلول روغن نارگیل سولفات دار شده در مرحله روغن دهی از آن استفاده میشود.

روغن گرچک (Cator oil)

این روغن از فشردن دانه های گیاه گرچک به صورت مایع غلیظ و کم رنگی بدست می آید. مخلوط آن ، با روغن پیه گاو را روغن چرم می نامند و از آن برای ضد آب کردن چرمها استفاده می شود و همچنین به عنوان نرم کننده در پرداخت چرم بکار میرود.

مومها

مومها (Waxs) در طبیعت فراوانند و در ترشحات بزاقی بعضی از حشرهها مثل زنبور عسل یافت می شوند. در حیوانها و گیاهان ، مومها به صورت یک لایه محافظ وجود دارند. مانند روغن نهنگ که به آن، موم کافورينیز می گویند. از نظر شیمیایی ، مومها از استری شدن اسیدهای چرب ده کربنی به بالا با الکل های یک عاملی که تعداد اتم های کربنی مولکول آنها نیز از ۱۰بیشتر است. تشکیل شده اند.

موم کارنوبا

زرد رنگ و شکننده است و از نخل برزیلی بدست می آید. عامل صیقل دهنده و گران قیمتی برای چرم است و دوام آن را زیاد می کند. اثر انگشت و تاحورنگی روی آن باقی نمی ماند و رنگ آن در اثر گرد و غبار تیره  نمی گردد و چرم را نرم می کند.

موم زنبور عسل

این موم با ذوب کردن لانه زنبور عسل بدست می آید و نقطه ذوب آن بین ۶۰ تا ۶۴ درجد میلسیوس است. این موم و گرد و غبار را به خود می گیرد و خاصیت چسبندگی زیادی هم دارد.

روغن پشم (لانولین)

این ماده از بقایای شستشوی پوست در مرحله هوازدگی و پشم زدایی بدست می آید. مواد سازنده آن متفاوت است و از مقداری چربی (گلیسرین) و واکسن ها (الكل واسید چرب) ساخته شده است. معروف ترین نوع روغن بشم, لانولیناست . نفوذ پذیری آن حتی در چرمهای مکانیکی مانند چرم تسمه ای زیاد است

موم کاندليلا

خواص آن شبیه موم کارنويا است و تنها نقنه ذوب آن پاببین تر است.

موم پارافین

موم سفیدی است که از آن شمع های ارزان قیمت می سازند. مخلوط آن با رزین ماده اصلی برای ضد آب کردن چرم های دباغی شده با نمک های کروم (III) است. در مرحله پرداخت چرم . آن را با یک عامل حل کننده و أب مخلوط می کنند تا با رنگدانه تولید واکس غیر چسبناک کند.

چرم های مربع شکل

چرم های مربع شکل

چرم های مربع شکل

از نظر سازندگان کفش همواره استفاده از چرم طبیعی با مواد  مصنوعی تفاوت های بسیار زیادی داشته است. چرم از پوست حیوانات ساخته و محصول جانبی صنعت گوشت محسوب می شود، ضمن آنکه چرم یک منبع تجدید پذیر در طبیعت نیز محسوب می شود.

اگر پوست ها تبدیل به چرم نشوند، باید دفن شوند و موارد استفاده از آنها بسیار محدود است.

از سوی دیگر مواد مصنوعی بر پایه نفت بوده و محصول صنایع شیمیایی و ساخته دست بشر هستند. این صنایع از سوخت های فسیلی استفاده می کنند که قطعا جزو منابع تجدیدپذیر نیستند. همچنین بر خلاف ادعای تولید کنندگان چرم مصنوعی مبنی بر آنکه این محصولات مشابه چرم طبیعی است، باید اذعان کرد این محصولات کاملا با چرم متفاوت هستند.

از سوی دیگر علاقه مندان محیط زیست با مساله ای غامض روبه رو هستند، آیا باید کفش های ساخته شده از چرم را بخرند که در عین حال که یک ماده طبیعی است اما لازمه آن کشتار حیوانات است و کنار آمدن با این مساله برای این افراد کار آسانی نیست یا باید از کفش های ساخته شده از مواد پلاستیکی مصنوعی استفاده کنند که منابع آنها مواد خام و منابع انرژی ارزشمند غیر تجدیدپذیر است.

برای حل این مشکل باید به فکر منبع جدیدی بود که در عین آنکه مشابه چرم است اما منشأ أن نه مزرعه بلکه آزمایشگاه است.

چرم طبیعی

به ساده ترین حالت می توان گفت پوست حیوانات از زنجیره کلاژن، آب، کراتین و انواع پروتئین ساخته شده است. مقاومت پوست ناشی از ساختار الیاف کلاژنی است که توسط مولکول های آزاد آب روی هم می لغزند تا انعطاف پذیری لازم برای حرکت آزادانه حیوان فراهم شود.

علاوه بر آن پیوندهای آب بخشی از ساختار پروتئینی را تشکیل می دهند. اگر این پیوندها با خشک کردن زیاد پوست از بین بروند، به دلیل ایجاد پیوندهای عرضی زنجیره کلاژنی، پوست شروع به سخت شدن می کند.

دباغی شامل جایگزین کردن این پیوندهای آبی با عوامل دباغی برای ایجاد انعطاف پذیری لازم و حفظ کیفیت های فیزیکی و در عین حال محافظت پوست است. در طی دباغی مواد ناخواسته حذف شده و با موادی جایگزین می شود که از ایجاد پیوند بین رنجیره کلاژن جلوگیری کند و ساختار چرم نرم و انعطاف پذیر باقی بماند.

تولید زیستی

شرکت Modern Meadow که در سال ۲۰۱۱ کار خود را شروع کرده است، در ماه اکتبر ماده ای را به عنوان «مواد چرمی با تولید زیستی» که Zoa نامیده می شود، عرضه کرده  است که یک ماده انقلابی جایگزین چرم طبیعی محسوب می شود.

آنها مدعی هستند مدل اولیه مواد با سرمایه بیش از ۵۰ میلیون دلار با موفقیت ساخته شده و امکان ایجاد یک آزمایشگاه جدید و بزرگتر با افزایش ۶۰ کارمند برای تولید فراهم شده است.

دستکاری DNA هسته مرکزی فرآیندی است که Modern Meadow برای تولید Zoa انجام داده است.

DNA مولکولی است که با ساختار خود عملکرد یک ارگانیزم را کنترل می کند (همان گونه که کدهای نرم افزاری تعیین می کند که یک برنامه کامپیوتری چگونه کار کند).

شرکت Modern Meadow یک زوج DNA را می برد و با یک زوج جدید DNA جایگزین می کند. توالی داده ها، اطلاعات در دسترس برای ساخت یک ارگانیزم را تعیین می کند (مشابه روشی که در آن حروف الفبا با نظم خاصی کنار هم قرار می گیرند تا کلمه و جمله به وجود آید).

این DNA می تواند اصلاح شود و کلاژنهای مورد نظر را به مقدار مورد نیاز تولید کند. اما DNA اولیه از کجا می آید؟

تا دو سال پیش Modern Meadow از بافت های مهندسی شده برای تولید کلاژن در مقیاس آزمایشگاهی استفاده می کرد ولی امروزه از یک فرآیند تولید زیستی اختصاصی استفاده می کند که قادر است کلاژن های غیر حیوانی نو ترکیب تولید کند که ادعا می شود می تواند رقیب کلاژن های موجود در بازار باشد.

در این تکنولوژی از آخرین نسخه ابزارهای ویرایش DNA برای مهندسی کلاژن های تخصصی استفاده میشود تا سلول های مخمری ایجاد شود. این سلول ها برای تولید کلاژن های مورد نظر و به مقدار مورد نیاز بهینه می شوند.

DNA جدید درون سلول ها گذاشته و تکثیر می شود. سلول پایه و اساس ساخت بلوکهای موجودات زنده هستند و این سلول ها با مواد مغذی تغذیه می شوند و این مواد مغذی تبدیل به انرژی می شود و به سرعت سلول ها تکثیر شده و از دهها سلول به بیلیونها سلول تبدیل می شود.

این سلولها کلاژن و سایر پروتئین های ضروری برای تولید چرم را به وجود می آورند. گروههای کلاژن با یکدیگر مولکول کلاژن مارپیچی سه گانه تشکیل می دهند. سپس ساختار مارپیچی سه گانه کلاژن شبکه ای از الیاف نانو به وجود می آورند که با یکدیگر پیوسته و دسته های الیاف را تشکیل می دهند و در نهایت دسته های الیاف با یکدیگر ساختار ماده اصلی را خلق می کنند.

روی این ساختارهای پروتئینی فرآیندهای دیگری صورت می گیرد تا محصول نهایی که به ساده ترین شکل دباغی و تکمیل شده است، به وجود آید. از آنجا که این ماده از حیوانی گرفته نشده است، بنابراین نیازی به عملیات آهک دهی به منظور حذف مو، لشزنی برای جدا کردن بافتهای ناخواسته، آهک زدایی، چربی گیری و تهیه اشبالت وجود ندارد، چرا که این مواد یکنواخت و کاملا مسطح هستند.

پیشرفت های عملی

در این مقاله به طور ساده یک فرآیند پیچیده بررسی شده است.  با توجه به پیشرفت های عملی مشهود در این زمینه به نظر می رسد جزئیات زیادی وجود دارد که شرکت ترجیح میدهد آنها را علنی نکند. این مواد به صورت صفحات کاملا یکنواخت با سایزهای منظم تولید می شوند که قابل رقابت با چرم طبیعی هستند چرا که چرم از یک پوست به پوست دیگر متفاوت است.

مزیت دیگر این مواد آن است که روی آنها اثر کارد، سیم خاردار و علائم رشد وجود ندارد، بنابراین می توانند مانند سایر مواد پلاستیکی مصنوعی به راحتی برش زده شده و دور ریز کمتری داشته باشند. بنا به گفته رئیس بخش عملیاتی شرکت آقای Dave Williamson فرآیند به گونه ای طراحی شده است که افزایش تولید با امکانات صنعتی موجود آسان باشد.

البته این کار نیاز به سرمایه گذاری مناسب دارد. بنا به گفته وی تولید کلاژن در مقیاس بزرگ و انتقال آن به کارخانه های محلی و چرم سازی ها برای فرآیند نهایی و تکمیل امکان پذیر است. یک ویژگی خاص این مواد آن است که بخشهای مختلف یک صفحه می تواند خواص متفاوتی داشته باشد، به عنوان مثال ظاهر و زیر دست به صورت کنترل شده از یک بخش به بخش دیگر تغییر کند.

به صورت تئوری با این روش تولید مواد برای طرح های خاص امکان پذیر است . Dave Wiliamson بیان می کند که از نظر هزینه، مواد جدید قابل رقابت با چرم طبیعی است. وی اضافه می کند که شرکت Modern Meadow در واقع به دنبال جایگزینی کامل برای چرم طبیعی نیست، اما در پی تولید مواد جدیدی است که جایگاه خاص خود را در بازار داشته باشد.

کفش ساخته شده از چنین موادی می تواند مورد علاقه وگان ها، گیاه خوران و آنهایی که مخالف کشتار حیوانات هستند، باشد. همچنین می تواند از سوی تولیدکنندگان کفش با آرزوی طنازانه که «ای کاش می توانستیم گاوهای مربع شکل داشته باشیم» مورد توجه قرار گیرد.

هدف صنایع چرم دلیر جلب رضایت تمام اقشار جامعه از جمله وگان ها می باشد و سعی در بروز رسانی مواد و محصولات هر چه بیشتر خود دارد.

نویسنده: مریم سمسارها
معاون پژوهشکده شیمی و پتروشیمی پژوهشگاه استاندارد

ویژگی های کفش استاندارد در گذر زمان

ویژگی های کفش استاندارد در گذر زمان

کفش استاندارد در گذر زمان

بدون تردید کفش یکی از نخستین پوشیدنی هایی است که اجداد و نیاکان ما انسان های امروزی به ضرورت ساخت آن پی بردند. کفش استاندارد هایی که انسان های اولیه از آنها به عنوان پوششی برای محافظت از پاهایشان در برابر هرگونه آسیب احتمالی استفاده می کردند بسیار متفاوت بوده از آنچه ما امروزه به عنوان کفش می پوشیم.

وارد یک فروشگاه کفش فروشی امروزی شوید و نگاهی به اطرافتان بیندازید؛ کفش استاندارد های پاشنه بلند، کفش استاندارد های بدون پاشنه، چکمه، کفش استاندارد های طرح پوست ماری، صندل و کفش های تخت چرمی انواع مدل هایی هستند که در ویترین این فروشگاه می بینید.

اگرچه به نظر می رسد که این کفش ها مدل هایی هستند اما شاید برایتان جالب باشد بدانید که هیچ یک از این مدل های مختلفی که امروزه در کفش فروشی ها می بینید کمتر از ۴۰۰ سال قدمت ندارند.

شاید شنیده باشید که برخی از افراد بر این باورند کفشی که هر فردی می پوشد می تواند نشان دهنده جایگاه اجتماعی او باشد. این باور نیز ریشه در گذشته های دور دارد.

از گذشته های خیلی دور یعنی حدود ۵ هزار سال پیش مصری ها چیزهایی به عنوان پاپوش که تا حدودی شبیه کفش های امروزی بود به پا داشتند که در بردارنده حقایقی درباره وضعیت زندگی و طبقه اجتماعی آنها بود. کفش استاندارد هایی که در گذشته می پوشیدند کفش هایی روباز و شبیه به صندل های امروزی بودند اما از آنجایی که مسیحی ها عقیده داشتند که کفش باید کاملاپاها را بپوشاند بتدریج پوشیدن کفش هایی در بین مردم مرسوم شد که کفش هایی روبسته بودند.

از آنجایی که در قرن چهاردهم میلادی، پیشرفت های به دست آمده در زمینه صنعت کفش استاندارد ، زمینه مناسبی را به وجود آورد تا از آن پس از پارچه و چرم طبیعی برای ساخت کفش استادارد  استفاده شد.

بسیاری قرن چهاردهم میلادی را نقطه عطفی برای رواج مد در میان انسان ها می دانند. جالب است بدانید که کفش های نوک تیز از اولین مدل های کفش های چرمی بودند که قدم به دنیای مد گذاشتند و همه افراد پوشیدن کفش های نوک تیز را نشان دهنده شخصیت اجتماعی افراد می دانستند.

اما در قرن پانزدهم کفش های نوک پهن جایگزین کفش های نوک تیز شدند. یکی از کفش هایی که پوشیدن آنها در آن زمان در بین خانم ها متداول و مرسوم بود کفش هایی بودند که به اصطلاح به آنها کفش ونیزی گفته می شد.

این کفش ها دارای پاشنه های یکسره ای بودند که گاهی ارتفاع پاشنه آنها به بیش از ۵۰ سانتی متر هم می رسید و اغلب افراد در هنگام پوشیدن آنها بسختی می توانستند راه بروند اما در قرن هفدهم بتدریج پاشنه هایی که از نظر ظاهری شکل زیباتری داشتند و راه رفتن با آنها راحت تر بود، جایگزین این پاشنه های عجیب و غریب شدند.

تا سال ۱۸۰۰ میلادی کفش ها به گونه ای طراحی و ساخته می شدند که هیچ تفاوتی بین پای راست و پای چپ وجود نداشت تا این که بتدریج کفش استاندارد هاییی جایگزین این کفش ها شدند که هر لنگه از آنها به طور اختصاصی برای پاهای چپ و راست طراحی و ساخته می شد.

در گذشته بسیاری از افراد بر این باور بودند که با پوشیدن کفش های پاشنه بلند می توانند به همه نشان بدهند که از قدرت بیشتری برخوردارند.

اگرچه پیش از قرن هجدهم میلادی پوشیدن کفش هنوز چندان در بین همه مردم مرسوم نبود اما از آن پس با وجود چرخ خیاطی و همچنین تولید پارچه های ارزان قیمت، کفش در مقایسه با قبل بسیار ارزان شد و به این ترتیب زمینه مناسبی فراهم شد تا از آن پس همه افراد بتوانند پوشیدن کفش را تجربه کنند.

اگرچه پوشیدن کفش هایی شبیه به پوتین ها یا همان چکمه های امروزی پیش از قرن بیستم میلادی رواج یافته بود اما با آغاز قرن بیستم میلادی و به عبارتی همزمان با جنگ جهانی اول پوشیدن کفش های راحتی در میان مردم مرسوم شد.

بدون شک مدل های مختلف کفش هایی که پوشیدن آنها در هر منطقه ای متداول و مرسوم است برگرفته از محیط زندگی افراد و فرهنگ و باورهای حاکم بر آن جامعه است.

از اواسط قرن بیستم میلادی با وجود پیشرفت های به دست آمده در زمینه تولید پلاستیک، لاستیک، پارچه های مصنوعی و همچنین تولید چسب صنعتی بسیاری از تولیدکنندگان کفش در سطح دنیا به روش های جدیدی برای تولید و ساخت کفش روی آورده اند که بسیار متفاوت از روش های قدیمی است. چرم طبیعی که از آن به عنوان یک ماده اولیه و اصلی در تولید کفش استاندارد های قدیمی استفاده می شود به عنوان ویژگی ای برای تولید کفش های استاندارد و مقاوم پذیرفته شده است و کمتر ردپایی از آن در کفش های معمولی به چشم می خورد و این در حالی است که اغلب در تولید کفش های ورزشی یا کفش های نیمه رسمی و غیررسمی از پلاستیک و فوم (چرم مصنوعی) که مضرات متنوعی دارد استفاده می شود.

اگرچه این روزها صنعت تولید کفش مراحل بسیار مهمی را پشت سر گذاشته و در مقایسه با گذشته از پیشرفت قابل توجهی برخوردار شده.

مد بودن کفش دلیل بر استاندارد بودن آن نیست

امروزه بیشترین انتظار از کفش، زیبایی ظاهر است و به سلامت پا توجهی نمی شود، این در حالی است که از وظایف اصلی کفش حفظ پا از صدمات گرما، سرما، فشارهای وارده حین راه رفتن است.

یک متخصص ارتوپدی در این باره افزود: مد بودن کفش دلیل بر استاندارد بودن آن نیست و کسانی که به مدت زیادی از کفش استفاده می کنند استاندارد بودن کفش حائز اهمیت است.

وی بااشاره به ویژگی های کفش مناسب گفت: کفش مناسب باید تولید شده از چرم طبیعی و حداکثر سه سانتی متر پاشنه دارد و جلوی کفش نیز فشاری به پنجه های پا وارد نمی کند.

این متخصص با اشاره به اینکه کفش های ساق دار، مچ پا را از صدمات و پیچ خوردگی محافظت می کنند، چرم طبیعی را مناسب ترین جنس برای کفش دانست و گفت: در کفش های چرم طبیعی تبادل هوا به راحتی صورت می پذیرد..

آیا 1399 سال خوبی برای صنعت چرم خواهد بود؟

آیا 1399 سال خوبی برای صنعت چرم خواهد بود؟

سال صنعت چرم

اینکه بگوییم 1398 سال بسیار سختی برای صنعت چرم بود به معنای آن است که دشواری های آن را به درستی بیان نکرده ایم و تشریح آن کوتاهی کرده ایم. این صنعت در سال گذشته از همه جوانب تحت فشار و حمله قرار گرفته و حتی تلفاتی نیز داشت.

با این حال، چشم اندازه خوش بینانه و البته محتاطانه ای درباره وضعیت این صنعت در شش ماه دوم سال 1399 وجود دارد.در پرسشنامه اخیر که توسط برخی تحلیلگران و ناظران بازار صنعت چرم، دباغان، تاجران، دانشگاهیان تامین کنندگان مواد شیمیایی و سازندگان ماشین آلات پر شده است, نسبت به آینده این صنعت در شش ماه آینده ابراز خوش بینی کرده اند.

بسیاری از آنها معتقد هستند که در کنار افزایش فروش و پیشرفت آخر سال گذشته,  1398 سال بی رحمی برای صنعت چرم بود که به درک عموم از چرم و اعتبار این صنعت لطمه زد. افزایش گرایش به وگانیسم و بدبینی به گوشت و چرم، افزایش بهای مواد اولیه، بازار رقابتی مواد جایگزین چرم و کاهش تقاضای جهانی برای چرم باعث شد تا این صنعت زیان هایی ببیند.

با این حال، پیش بینی ها حاکی از این است که با وجود وضعیت پیش آمده از تاثیر ویروس کرونا  نشانه هایی از بهبود وضعیت بازار چرم به چشم می خورد و اوضاع در حال تغییر است. این نشانه های مثبت عمدتا در چین به چشم می خورد که حجم فروش محصولات صادراتی آمریکا به آن کشور رشد داشته است.

این رشد به رغم جنگ تجاری میان دو کشور حاصل شده است. در استرالیا و اروپا هم نشانه های خوبی دیده می شود، به ویژه در بخش چرم مبلمان و خودرو که تقاضا برای چرم رو به افزایش گذاشته است. این موضوع باعث شده است تا تاجران چرم بتوانند برای اولین بار در طول سالهای اخیر قیمت نسبتا بالاتری برای محصولات خود مطالبه کنند.

نکته قابل توجه آنکه بازار چرم در ماه های آینده رشد بیشتری خواهد داشت. در واقع بازار از وضعیت انفعال خارج شده و اعتبار و شانس خود را با عزم بیشتری در دست می گیرد. سازمان های مختلف صنعت چرم نقش موثری در مقابله با اخبار جعلی در باره چرم داشته اند.

کمپین موسوم به «مچا» از جمله تدابیری است که به موفقیت هایی در این زمینه دست یافته است.

همگام با این اقدامات لازم است که روند بهبود وضعیت چرم را سرعت بخشیده و مصرف کنندگان خصوصا نسل های جدید را که ظاهرا با چرم بیگانه هستند، آموزش داد. این در حالی است که برخی مشتریان به تدریج به این باور و تجربه رسیده اند که جایگزین های مورد نظر وگانها و همچنین موارد دیگری از جمله پلاستیکهای مشتق شده از سوخت های بیشتر از مواد پایداری مانند چرم برای محیط زیست زیان آور هستند. با توجه به این موارد، صنعت چرم در سال 1398 هر چند زیان هایی دید اما شکست نخورد.

بررسی تاثیر ویروس کرونا در صنعت چرم

توصیه‌هایی برای تاب‌آوری شرکت ها و کسب و کارها

امروز با شرایطی در جهان مواجه هستیم که بی شک از جنگ جهانی دوم سابقه نداشته است و به تبع آن کسب و کارها بایستی تلاش کنند از شرایط موجود بتوانند با چالش های کمتر عبور کنند و تاب آورتر شوند. تاب‌آوری سازمانی مفهومی است که برای مقابله سازمان با مخاطرات محیطی و موقعیت‌های چالشی بکار گرفته می‌شود.

این مفهوم موجب تقویت نگرش و رفتارهای سازنده رهبران سازمان شده و توانایی‌های شرکت را در مواجه با بحران‌های پیش‌رو بهبود می‌بخشد. با ارتقا سطح تاب آوری سازمان در برابر مشکلات، مقاومت بیشتری از خود نشان داده و مدیران نیز تصمیمات صحیح‌تری را برای بقا و پایداری سازمان اتخاذ می‌کنند. در این بخش ۸ ویژگی سازمان‌های تاب‌آور برای غلبه بر بحران ویروس کرونا پیشنهاد می‌گردد. (در بین توصیه ها عکس هایی که مشاهده می کنید, نتایج پرسشنامه ی پر شده توسط صاحب نظران و تولیدکننده ها می باشد)

۱- پذیرش و درک واقعیت

در حالیکه هنوز شناخت دقیقی از این بحران گسترده جهانی وجود ندارد مدیران ارشد صنایع چرم و محصولات چرمی باید بپذیرند شرایط عادی به شرایط اضطراری مبدل گشته است که در صورت عدم انطباق با این شرایط، ماندگاری شرکت ها با مخاطره جدی مواجه خواهد شد. شاید بتوان اذعان داشت، پذیرش و درک صحیح از واقعیت موجود اولین گام برای مقابله با این بحران فراگیر است.

۱- پذیرش و درک واقعیت

۱- پذیرش و درک واقعیت

۲- افزایش تحمل ابهام

همه‌گیری سریع جهانی این بیماری (پاندمی کرونا ویروس) و انتشار دائمی اخبار و گزارش‌های مختلف پیرامون آن طی یک ماه گذشته در کشور بر عدم قطعیت و نحوه مقابله با آن افزوده است. ﻋﺪم اطمینان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺨش  مهمی از هر کسب و کار تلقی می گردد.

منظور از تحمل ابهام این است که افراد در تطبیق خود با تغییرات محیطی تا چه اندازه احساس تهدید می‌کنند. هنگامی که تغییرات به صورت سریع و غیر قابل پیش بینی رخ می‌دهد، اطلاعات ناکافی و غیرشفاف بوده و تفاوت نگرش افراد در نوع واکنش آنها اثر می‌گذارد.

افرادی که تحمل ابهام بالایی دارند، معمولاٌ درک مناسبی از رویدادها دارند و برعکس وجود تحمل ابهام پایین، کارآمدی افراد را در رویارویی با چالش‌ها به شدت کاهش می‌دهد. به همین دلیل افزایش تحمل ابهام، مدیران را در مقابله با مشکلات و استرس‌های ناشی از بحران‌ها در کسب و کار توانمندتر می‌سازد.

از این رو گام دوم پس از پذیرش واقعیت این است که رهبران بنگاه‌ها تحمل ابهام خود را ارتقا داده و سازمان خود را از آماج اخبار منفی و گمانه‌های متعدد رهایی بخشند. بدون شک این اقدام موثر، امنیت روانی مدیران را در مواجهه با بحران کرونا بهبود خواهد بخشید.

۲- افزایش تحمل ابهام

۲- افزایش تحمل ابهام

۳- ایجاد تیم‌های کاری تخصصی

مدیران ارشد بایستی به این نکته توجه کنند که شدت و گستردگی بحران کرونا به حدی زیاد است که بدون یاری طلبیدن از نیروهای زبده سازمان نمی‌توان به راحتی بر این بحران غلبه نمود.

بنابراین با تشکیل و حمایت مناسب از تیم‌های کاری مختلف در زنجیره تامین، تولید، بازاریابی و فروش، مالی، توزیع، خدمات پس از فروش، منابع انسانی و … زمینه هم‌افزایی این تیم‌ها فراهم شده و بر اساس اقدامات پیشنهادی تصمیم‌گیری شود. حضور رهبران سازمان در تیم‌های تخصصی مقابله با بحران کرونا بر همکاری بهتر این تیم‌ها و تقویت روحیه کار تیمی خواهد افزود و اعضای تیم‌ها را که از سطوح مختلف سازمان انتخاب شده‌اند به انجام موثر وظایف محوله تشویق خواهد نمود.

۳- ایجاد تیم‌های کاری تخصصی

۳- ایجاد تیم‌های کاری تخصصی

۴- تصمیم‌گیری مبتنی بر تحلیل

اگرچه شرایط تحمیلی بحران کرونا موجب شده تا مدیران عالی صنایع چرم و محصولات چرمی دست به اقدامات اضطراری بزنند اما این موضوع نباید سبب شود تا آنها شتابزده عمل کنند. تصمیم بر مبنای تحلیل اطلاعات، کلیدی‌ترین اصلی است که مدیران ارشد نباید از آن غافل باشند.

در واقع مدیران ارشد علاوه بر بهره‌گیری از قوه شهود خود که از تجربیات و آموخته‌های چندین ساله آنها پدیدار گشته است باید حتما از تحلیل‌های منسجم تیم‌های کاری که از جمع‌آوری و پردازش اطلاعات متنوع حاصل شده است، استفاده نمایند.

۴- تصمیم‌گیری مبتنی بر تحلیل

۴- تصمیم‌گیری مبتنی بر تحلیل

۵- شناسایی نقاط اهرمی

نقاط اهرمی محل‌هایی از یک سیستم پیچیده هستند که یک تغییر کوچک در یک جزء می‌تواند تغییرات بزرگی را در همه اجزاء سیستم به همراه داشته باشد. مدیران صنایع در شرایط بروز بحران کرونا ویروس لازم است تا نقاط اهرمی را شناسایی نموده و سازمان را در مسیر درست هدایت نمایند.

برای یافتن نقاط اهرمی فرمول سریع و آسانی وجود ندارد و هر شرکت باید بر اساس بررسی مجدد عملکرد خود بیاموزد نقاط اهرمی سازمان کجا هستند. در واقع تمرکز بر نقاط اهرمی موجب تحقق راهبردهای سازمانی شده و بهبود فعالیت‌های سازمان و ارائه خدمات به مشتریان را به همراه خواهد داشت.

تمرکز بر نقاط اهرمی که نقاط قوت سازمان محسوب می‌شوند، مزیت رقابتی بیشتر را برای سازمان فراهم می سازد. در این زمینه بایستی به شایستگی های کلیدی و عوامل کلیدی موفقیت نیز توجه داشته باشید.

۵- شناسایی نقاط اهرمی

۵- شناسایی نقاط اهرمی

۶- اطلاع‌رسانی به هنگام

اطلاع‌رسانی و شفاف‌سازی تصمیمات و اقدامات سازمان به ذینفعان از جمله تامین‌کنندگان، کارکنان، عرضه‌کنندگان، مشتریان و سهامداران از فعالیت‌های ارزشمندی است که همراهی موثر ذینفعان را در پی خواهد داشت.

استمرار در امر اطلاع‌رسانی به موقع،  مدیران سازمان را در موقعیتی قرار خواهد داد که ضمن جلب اطمینان ذینفعان از بروز تنش‌های احتمالی بعدی نیز جلوگیری به عمل خواهد آورد. شفاف‌سازی اقدامات انجام شده و تصمیمات اتخاذ شده به همراه رفتار صادقانه می‌تواند رهبران سازمان را در ترسیم چشم انداز واقع‌گرایانه و خوش‌بینانه یاری نموده و تاثیر مثبتی بر ذینفعان به ویژه کارکنان و سهامداران شرکت خواهد داشت.

۷-اقدامات کارآفرینانه و خلاقانه

امروز با بحرانی مواجه هستیم که گذر از آن و شرایط پس از آن دیگر به مفهوم بازگشت به شرایط اولیه نخواهد بود. زنجیره تامین در جهان دچار آسیب شده است. لذا تولیدکننده های چرم و محصولات چرمی نیازمند اقدامات کارآفرینانه برای تامین مواد اولیه، یافتن منابع جدید، ارتباطات بهتر با مشتریان، ورود به حوزه های جدید هستند.

در دوره پساکرونا با تغییر نگرش ها و سبک زندگی مشتریان مواجه خواهیم شد که بر منطق مدل های کسب و کار و ارزش پیشنهادی تاثیر خواهند داشت.  لذا مدیران ارشد بایستی توجه خود را به اقدامات کارآفرینانه برای حل مشکلات، یافتن راهکارهای جدید و جلب مشارکت کارکنان معطوف سازند. کشف فرصت های جدید و بهره برداری همزمان از ظرفیت ها و توانمندی های موجود و یا دوسوتوانی در این زمینه اهمیت دارد.

۸- همدلی با کارکنان

از مهمترین وظایف مدیران صنایع چرم و محصولا چرمی در مواجهه با بحران‌های بزرگ از جمله کرونا آن است که به‌گونه‌ای اقدام نمایند که کارکنان کماکان احساس کنند که سازمان برای آنها ارزش قائل است و آنها را مورد توجه قرار می‌دهد.

مدیران بایستی به کارکنان نشان دهند با درک ابعاد گوناگون بحران در تلاش هستند تهدیدهای پیش‌رو را خنثی نموده و در این راه از توانمندی‌های کارکنان استفاده خواهند نمود. تشویق کارکنان به اقدامات ابتکاری، استرس وارده به کارکنان را کاهش داده و تا حد زیادی مشارکت فعالانه آنها برای خروج سریع‌تر از بحران مهیا خواهد ساخت. حمایت از کارکنان در این شرایط بر تعهد بلندمدت کارکنان تاثیر مثبت دارد. از دست دادن نیروهای با استعداد در زمان فعلی در دوران پساکرونا به سادگی قابل جبران نخواهد بود.

بهبود رنگ پذيری چرم با استفاده از نانو رنگدانه در محيط مافوق صوت

بهبود رنگ پذيری چرم با استفاده از نانو رنگدانه در محيط مافوق صوت

برای رنگ كردن چرم معمولا مواد رنگزای آنيونيك مانند رنگزاهای مستقيم، اسيدی و متال كمپلكس به كار می رود و تاكنون استفاده از رنگدانه ها برای رنگ كردن چرم مرسوم نبوده است. يكي از مشكلات در رنگ كردن چرم، نفوذ كم ماده رنگزا به درون ساختار متراكم آن است.
دستيابی به شيد های يكنواخت در رنگ كردن چرم يكی از مشكلات اصلي اين صنعت می باشد. در اين تحقيق، تأثير حمام مافوق صوت در رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه با هدف كاهش زمان عمليات و بهبود رمق كشی و كيفيت چرم رنگ شده مورد مطالعه قرار گرفته است. طراحی آزمايش ها بر مبنای روش تاگوچی انجام شده است. مقدار K/S به عنوان معياری برای جذب رنگزا و مشخصه كيفی فرآيند جهت بهينه سازی انتخاب شد. بر اين اساس سطوح بهينه برای مدت زمان خيساندن كالا، نوع ماده متورم كننده و همچنين عوامل مؤثر در رنگ كردن شامل زمان استفاده از دستگاه مافوق صوت و بهينه ميزان مصرف رنگزا به دست آمد.

 

چرم بافتی طبيعي است كه ساختار سه بعدی ويژه ای دارد. افزون بر عايق بودن در برابر گرما، در برابر هوا، آب و عرق بدن نيز مقاوم بوده و در عين حال، بخار آب را از خود عبور مي دهد و انعطاف پذيری قابل توجهي دارد.

بيشتر چرم مورد نياز، از پوست حيو اناتی مانند گاو، گوسفند، بز و خوک (که این مورد در ایران موجود نیست) به دست می آيد.

پوست های به دست آمده از دام ها (چهارپايان)، به دو گروه كلي تقسيم مي شوند كه عبارتند از:

گروه نخست شامل پوست های سبک نظير گوسفند، بز، بزغاله و بره است. چرم توليد شده از اين نوع پوست ها را چرم سبک مي نامند. اين چر م ها در توليد آستری، كفی كفش، كت، پالتو، كلاه و دستكش كاربرد دارند.

گروه دوم شامل پوست های گاو، گوساله، گاوميش و شتر است كه چرم ساخته شده از اين نوع پوست ها را چرم سنگين مي نامند. اين پوست ها از نظر ميزان سنگيني به دسته های متوسط، سنگين و بسيار سنگين تقسيم می شوند.
چرم ساخته شده از اين نوع پوست ها، استحكام و استقامت بيشتري دارند و بيشتر به مصرف زيره و رويه كفش، پوتين و تسمه های ماشين آلات صنعتي می رسند.

چرم، مهمترين فرآورده ای است كه در فرآيند دباغی از تأثير برخی مو اد شيميايي بر پوست به دست مي آيد.

از جمله خصوصيات چرم می توان به نرمی، نفوذپذیری در بر آب ر هوا، نفوذناپذیری در برابر آب، مقاومت در برابر باكتری ها و عوامل فيزيكی و شيميايي محيط، فسادناپذيري، مقاومت در برابر فشا ر،كشش و انعطاف پذيری اشاره نمود.

اين فرآورده براي تهيه بسياری از اشياء و كالاهای مورد نياز زندگي مناسب مي باشد

رنگرزي چرم به دليل سه بعدی بودن رشته های آن دشوار است و نفوذ مواد رنگزا به بخش درونی آن به سختی صورت می گيرد. رنگرزی يكنواخت و مطلوب چرم اهميت زيادی در صنعت دارد.

البته لازم بذكر است كه نحوه رنگرزی چرم با توجه به نوع مصرف آن متفاوت است:
برای مثال چرم هايی كه به مصرف مبلي مي رسند طوري رنگ مي شوند كه تنها سطح آنها رنگرزی گردد و نيازی نيست كه مواد رنگزا به بخش های درونی نفوذ كنند.
در حالی كه در چرم های لباسی و كفش مواد رنگزا بايد به درون چرم نفوذ كنند در غير اين صورت در اثر استفاده مداوم از آنها سبب می شود تا رنگ از روی كالا جدا شده و لکه هاي روشنی بر روی كالا ظاهر شود.

از اين رو، در مورد اين نوع فرآورده ها، رنگزا بايد به طور عمقي در الياف چرم نفوذ كند. از آنجا كه چرم از مواد پروتئينی تشكيل شده است، ماهيت شيميايی آن تا حد زيادی بر اثر عمل دباغی تغيير می كند.

ميزان تثبيت رنگزا بر روی چرم تا حدود زيادی به مواد به كار رفته برای دباغی و همچنين وجود مو اد ديگر تركيب شده با پروتئين، بستگی د ارد. از اين رو، تثبيت رنگزا در چرم فرآيندی پيچيده و آميزه ای از پديده های مختلف است و كاربرد ماهرانه مواد رنگزا به وسيله چرم ساز، نياز به تلفيق دانش های عملي، هنری و تجربه كاری د ارد.

هدف از رنگرزي، تثبيت يك ماده رنگزا بر روي يك بستر (سطح اتكا) است به طوری كه اين بستر بتواند به طور دائم به وسيله ماده رنگزا پوشيده شود و در اثر پديده هايی مانند سايش، خراش و … سطح رنگرزی شده از بين نرود.

به طور معمول چرم به روش های مختلف مانند در سينی، با برس، در حوضچه، با دست يا پيسوله، روش چاپی، روش روكشی و بالابان رنگ می شود.

در اين تحقيق بر اي رنگ كردن چرم از مو اد نانو رنگدانه به كمك فناوری مافوق صوت استفاده شده است

نانو رنگدانه ها مواد آلی يا معدنی، غيرمحلول با اندازه ذره كوچك تر از 100 نانومتر می باشند.

پارامترهايی كه در رنگرزی الياف با رنگدانه ها مؤثرند شامل اندازه ذرات رنگدانه، مورفولوژی و شكل ذرات رنگدانه ها و روش ديسپرسيون می باشد. با كاهش اندازه ذرات رنگدانه، انرژی سطحي، سطح تماس و میز ان نفوذپذيری به داخل الياف در طی فرآيند رنگ كردن افزايش می يابد (شكل 1)

دو دسته از رنگدانه های آلی و معدنی در رنگ كردن چرم استفاده می شوند.:

رنگدانه های آلی شامل رنگدانه های زرد (مونو آزو و دی آزو همچون كمپلكس نيكل، ايزوايندولين)، رنگدانه هاي نارنجی (بنزيميدازولين)، رنگدانه هاي قرمز و بنفش (كيناكريدون و آنتراكينون) و رنگدان ه های آبي و سبز (ايندانترن و فتالوسياني ن) می باشند .

رنگدانه های غير آلی مناسب برای رنگ كردن چرم شامل اكسيدها، سولفيدها و كروما ت های آهن، تيتانيوم، كادميوم، روی، كروم، نيكل، كبالت و كربن سياه هستند.

امروزه با كمك روش های مختلف اندازه ذرات رنگدانه ها می تواند به ابعاد نانو كاهش يابد. روش هايی مانند استفاده از همزن ها با دور زياد، ديسپرس كننده ها، فرآيند مافوق صو ت، اصلاح سطحی و Mie ميكروكپسول كردن رنگدانه ها از آن جمله هستند.

مطابق تئوری ميزان جذب و قدرت رنگي رنگدانه ها با كاهش اندازه ذرات آنها به ابعاد نانو افزايش می يابد (شكل 1).

مورفولوژی و شكل ذرات رنگدانه نيز بر نحوه رسوب و انباشتگي و نفوذپذيری رنگدانه در الياف مؤثر می باشد. طبق شكل 1 با افزايش اندازه ذره، جذب نور رنگدانه ها كاهش و انتشار نور ابتدا افزايش، سپس كاهش می يابد.

استفاده از حمام مافوق صوت در رنگرزی سبب افزايش 40 درصدي در ميزان رمق كشي رنگ و كاهش 55 درصدی در زمان رنگرزی در مقايسه با شرايط معمول رنگرزی می گردد

بهبود رنگ پذيری چرم با استفاده از نانو رنگدانه در محيط مافوق صوت

 

شكل 1: تأثير اندازه ذرات بر جذب و تفرق نور توسط رنگدانه ها

2-بخش تجربی
2 1- مواد شيميايي و وسايل

-چرم گوسفندی دباغی شده با مواد كرومی از كارخانه چرم سازی در چرم شهر ورامين.

-رنگدان ه نانو با نام Reso-Nano Red/C. I Pigment Red 8 ساخت كشور پاكستان با نام علمي نيز می نامند (شكل 2)

-شوينده غير يونی  Rockapon RCP- -5 براي عمليات شستشوی كالا، ساخت شركت SDL انگلستان.

-اسيد استيك صنعتي (جهت تنظيم pH)

-هيدروكسيد سديم (NaOH) ساخت شرك ت مر ك (جهت تنظيم (pH).

-اوره، آنيلين، اتيلن گلايكول، ساخت شركت مرك (به عنوان مواد متورم كننده).

 

بهبود رنگ پذيری چرم با استفاده از نانو رنگدانه در محيط مافوق صوت

 

شکل2: ساختار رنگدانه 5- نيتر و- تولوئيدی 4- کلرو  هيدروكسی 2- نفتانيليد

 

2-2 روش كار

آماده سازی چرم: با توجه به اينكه نمونه های چرم دارای ناخالصی هايی نظير چربی، واكس و… می باشند. برای تميزی كالا آنها در دمای 40ºC به مدت 30 دقيقه شسته شده و نهايتاً در دماي محيط خشك گرديد.

به منظور جلوگيری از جمع شدگی چرم لازم است كه دقت شود تا در حين عمليات شستشو دمای حمام از 50ºC تجاوز ننمايد. همچنين آبكشي بايد به طوركامل صورت پذيرد تا از بروز مشكلات بعدی از جمله نايكنواختی در رنگ كردن حتی المقدور ممانعت شود.

فرآيند خيساندن: در اين فرآيند نمونه های چرم در حمامی حاوی مو اد متورم كننده مشخص و آب مقطر در L:G =70:1 و pH=7 به مدت معينی قرار داده شدند تا خيس بخورد.

فرآيند رنگ كردن : محلول نانو رنگدانه قرمز با استفاده از همزن با دور بالا به مدت 3 ساعت هم زده شد تا ذرات تا حد امكان به خوبي در محلول ديسپرس شوند.

نمونه های چرم به دو روش توسط نانو رنگدانه رنگ شدند:

1- حمام حاوی غلظت مشخص رنگدانه و ماده متورم كننده و ديسپرس كننده معين توسط هيتر الكتريكي تا دمای 40oC گرم شده  و نمونه چرم به وزن 2 گرم به حمام اضافه شد.

سپس دمای حمام تا 50C با شيب يك درجه سانتيگر اد در دقيقه افزايش يافت. نمونه به مدت يک ساعت در اين دما در حمام رنگ شده و سپس خارج و آبكشی شد.

2- با استفاده از روش مافوق صوت با توان ( 160,320 وات) نمونه های چرمی رنگ شدند.

در اين روش محلول حاوی نانو رنگدانه با غلظت مشخص به همراه ماده متورم كننده معين تهيه شد. نسبت حجم حمام رنگ كردن به وزن كالا برابر L:G 70:1 بوده و نمونه ها طبق نمودار شكل 3 رنگ شدند.

در ابتدای فرآيند رنگ كردن اجازه داده شد تا دمای حمام مافوق صوت به دمای 40oC برسد، سپس نمونه وارد حمام شده و بمدت 10 دقيقه با شيب خطی يک درجه سانتيگراد در دقيقه به دمای 50oC  رسيد. پس از زمان معينی رنگ كردن در اين دما، نمونه ها خارج و آبكشی شدند.

رنگ سنجی: پس از عمليات رنگ كردن، كالا خشک شده و مختصات رنگي آن تحت سيستم CIELAB محاسبه شد. اندازه گيری مقادير انعكاس توسط دستگاه اسپكتروفوتومتر انعكاسی ساخت شركت Gretag Macbeth مدل Color-Eye 7000 A تحت منبع نوری D65, زاويه مشاهده كننده استاندارد 10 درجه در طول موج های 760 – 360 نانومتر (محدوده طيف مرئی) با فواصل 10 نانومتری انجام گرديد.

 

بهبود رنگ پذيری چرم با استفاده از نانو رنگدانه در محيط مافوق صوت

 

شكل 3: نمودار رنگ كردن نمونه هاي چرم

 

تعيين ثبات نوری كالا: ثبات نوری نمونه های رنگ شده طبق استاندارد ISO 105-B01 تعيين شد. برای اين كار نمونه ها بر روی قطعه مقوايی به اندازه معيار استاندارد پيچيده و همراه با يك ورقه از معيار آبی (Blue Scale) در دستگاه ثبات نو ری AUTONICS-FS4E با رطوبت 10-15% و دمای oC 25-20 قرار داده شدند.

ميكروسكوپ الكتروني پويشی: قطعه ای از هر نمونه چرمی پس از اعمال پوشش با طلا با استفاده از دستگاه ميكروسكوپ الكتروني پويشي مدل XL30 ساخت شركت فيليپس كشور هلند مورد  بررسي قرار گرفت.

ميكروسكوپ نوري پلاريزان: سطح و سطح مقطع قطع های از نمونه چرم خام و نمونه رنگ شده با نانو رنگدانه مصرفی در آزمايشات را در زير ميكروسكوپ نوري پلاريزانBEL Photonics مدل MPL-15 ساخت كشور ايتاليا مورد بررسي قرار گرفت.

3- نتايج و بحث
3-1 تعيين نوع و سطوح فاكتورهاي مؤثر

در تحقيق حاضر ابتدا به منظور شناخت عو امل تأثيرگذار در رنگ كردن چرم با استفاده از روش هر بار يک عامل فاكتورهای متعددی مورد بررسی قرار گرفت.

نوع و سطوح تغييرات اين فاكتورها عبارتند از:

ميز ان مصرف نان و رنگدانه (1% ،%3 ،%5 ,10%), نوع متورم كننده (بنزوئيل پروكسايد، اتيلن گلايكول، اوره، ايزوپروپيل الكل، آنيلين)، مقدار مصرفي متورم كننده (3%, ،%5 ,10%), نوع عامل ديسپرس كننده (BAYER ،BASF)  زمان استفاده از حمام مافوق صوت ( 1، 2, 3, 4 ساعت), زمان خيساندن (2 ,12 ,13 ,18 ,24 ,26ساعت)

به كارگيری روش های مختلف رنگ كردن (حمام مافوق صوت، هيتر الكتريكي). در هر مورد، انعكاس در طول موج 560 نانومتر و مقادير L*, a*, b*, C*, h نمونه های چرم رنگ شده با استفاده از  دستگاه اسپكتروفوتومتری انعكاسي اندازه گيری شد.

پس از محاسبه و مقايسه مقادير K/S نمونه های چرمی رنگ شده   به روش های مختلف عمدتاً نتايج نامطلوب ارزيابی گرديد. انجام اين آزمايشات مبنای تعيين نوع و سطوح فاكتورهای مؤثر جهت ادامه آزمايشات اصلي به روش طراحی آزمايشات تاگوچی قرار گرفت.

لازم به ذكر است بررسی عوامل مؤثر به طور جداگانه و به روش هر بار يک عامل ضمن اتلاف زمان، انرژی و منابع مالی پروژه، قادر به بررسی تأثيرات متقابل عوامل بر روی يكديگر نمي باشد.

2-3 بررسی تأثير عوامل مؤثر در رنگ كردن چرم

استفاده از يک نانو رنگدانه مناسب با طول زنجير كوتاه می تواند در نفوذ سريع و مؤثر در درون لايه هاي به هم فشرده كالای چرمی و رسيدن به يكنواختی مورد نظر روی كالا كمک زيادی نمايد.

طبق تحقيقات گزارش شده حمام مافوق صوت با افزايش ثابت نفوذ ظاهری در حين فرآيند به بهبود سينتيک فرآيند رنگ كردن چرم كمک می كند.

نتايج حاصل از روش های غير از حمام مافوق صوت به صورت جداول زير می باشند. جهت رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه از روش طراحی آزمايشات تاگوچی مطابق جدول 1 استفاده گرديد.

با استفاده از اين الگو می توان اثر چهار فاكتور مؤثر در سه سطح را مطابق جدول زير بررسي نمود. اين فاكتورها بر اساس مطالعات علمی و تجربیات مقدماتی انتخاب شدند. هدف از انتخاب آرايه L9 آن است که با كمترين تعداد آزمايش بيشترين فاكتور مؤثر در عمليات رنگ كردن چرم مورد بررسی قر ار گيرد.

 

 

 

جدول1: آرايه استاندارد L9 در روش تاگوچی

فاكتورهای قابل كنترل مؤثری كه در اين مرحله انتخاب شد عبارتند از:

•فاکتور A, معرف مدت زمان استفاده از دستگاه مافوق صوت مي باشد كه در سه سطح (2 و3 , 4 ساعت) مورد بررسي قرار گرفت.

• فاكتور B: معرف مدت زمان خيساندن نمونه در حمام می باشد كه در سه سطح (2 ,12 و 24 ساعت) مورد بررسي قرار گرفت

• فاكتورC: معرف نوع متورم كننده مصرفي در اين تحقيق می باشد كه اثر آن در ميزان جذب رنگزا برای سه ماده اتيلن گلايكول، آنيلين و اوره با غلظت ثابت 10 % مورد بررسي قرار گرفت.

• فاكتورD: اين فاكتور تاثير درصد رنگزای مصرفی در سه سطح، ( 5 ،10 و 15 ) درصد نسبت به وزن كالا ر ا بر روی مشخصه كيفی فرآيند، نشان می دهد.

نتايج آزمايش رنگ سنجی نمونه های چرمی رنگ شده با نانو رنگدانه در جدول 2 خلاصه شده است.

با استفاده از كمترين مقدار انعكاس كه در طول موج حداكثر جذب 560 نانومتر رخ داد مقادير K/S كه به عنوان معياری از ميزان جذب رنگزا بر روی كالا می باشد با استفاده از فرمول زير محاسبه گرديد و نتايج در جدول 1 نشان داده شده است.

 

 

مقادير عددی بزرگ به دست آمده برای قرمزی (*a) در نمونه های چرمی رنگ شده گواه اين است كه استفاده از روش مافوق صوت به افزايش جذب و رسيدن به فام قرمزتر كمك مي كند. همچنين ميزان جذب نانو رنگدانه بر روی كالا با مقدار روشنايي (*L) نسبت عكس دارد.

لذا با توجه به نتايج مشاهده می گردد استفاده از حمام مافوق صوت در رنگ كردن باعث افزايش جذب نانو رنگدانه بر روی چرم شده است. تحليل نتايج بدست آمده از رنگ سنجي و مقايسه K/S نمونه ها  به كمك نرم افزار4- Qualitek انجام شد جدول 3 و اشكال 4 و 5 نتايج به دست آمده از نرم افزار را نشان مي دهد.

شكل 4 ميزان اختلاف بين سطوح مختلف هر فاكتور را نشان می دهد، به عنو ان مثال در فاكتور A كه به عنوان مؤثرترين فاكتور در مرحله قبل تعيين شد، بيشترين اختلاف معني دار در بين سطوح مختلف مشاهد ه شد.

اين مطلب نشانگر آن است كه ميز ان جذب رنگزا نسبت به تغييرات فاكتور A (زمان حمام مافوق صو ت) بسيار حساس می باشد.

 

جدول 2: مقادير محركه هاي رنگي در طرح L9 برای نمونه های رنگ شده درسيستم CIE LAB

 

 

جدول 3: تعيين سطوح بهينه فاكتورهای انتخابی در رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه.

 

 

 

شكل 4: نمودار تعيين سطوح بهينه فاكتورهای انتخابی در رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه.

 

 

 

 

 

 

 

 

شكل 5: نمودارهای تعيين سطوح بهينه فاكتورهای انتخابی در رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه.

 

 

 

 

جدول 5: جدول تحليل واريانس در رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه.

 

همان طور كه در نمودارهای بالا مشاهده می شود تأثير هر يك از فاكتورها به صورت مستقل برآورد شده است. اين محاسبات قادر است كمترين تفاوت بين مقادير حاصل از هر سطح را نشان دهد.

به عنو ان مثال تغييرات حاصل از سطوح مختلف فاكتور A (زمان حمام مافوق صوت) بصورت يك تابع خطی می باشد. بيشترين مقدار عددی K/S  مربوط به سطح اول يعنی 2 ساعت حمام مافوق صوت در رنگ كردن می باشد.

تغييرات حاصل از سطوح مختلف فاكتور B (زمان خيساندن) نيز بيشترين مقدار را در سطح دوم (يعني 12 ساعت خيساندن) از خود نشان داده است. حداكثر جذب رنگزا در سطح دوم فاكتور C (نوع متورم كننده) يعني آنيلين تجربه شده است (شكل 5)

تغييرات حاصل از فاكتور D (درصد رنگزا مصرفی) بيشترين مقدار جذب را در سطح دوم ( 10 % وزنی) نشان مي دهد.

جهت ارزيابي اهميت نسبی فاكتورها، از محاسبات واريانس خطا و فواصل اطمينان اثرات فاكتورها تحليل واريانس (ANOVA) استفاده شد (جدول 5).

ستون های اين جدول به ترتيب شامل درجه آزادی هر فاكتور (DOF) و  (1 -تعداد سطوح), مجموع مربعات (SS), واريانس، مجموع مربعات خالص (Pure Sum) و درصد تأثير هر عامل می باشد.

همان طور كه در جدول فوق مشاهده می شود طی عمليات رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه فاكتور A (زمان حمام ما فوق صوت) که در سه سطح (2 ,3 ,4ساعت) مورد بررسي قرار گرفته است بالاترين درصد تأثير ( 39,495 %) را در فرآيند رنگ كردن به خود اختصاص داده است و فاكتور B با تأثير كمتر از ( 6,694 %) كمترين تأثير ر ا در جذب ميزان رنگزا داراست.

به بيان ديگر تغييرات فاكتور B اختلاف B معنی داری در متغير پاسخ (ميزان جذب رنگزا روی كالا در مقايسه با فاكتورهاي ديگر) ايجاد نمی كند. فاكتور D كه به منظور بررسی تأثير درصد رنگزا مصرفي در سه سطح ( 5 ,10 و 15 %) استفاده شد از نظر، اهميت دومين عامل ( 32,882 ) در فرآيند رنگ كردن بود.

با كمک نرم افزار همچنين تاثير عوامل انتخاب شده به صورت نمودار ارزيابی می شود (شكل6)

رنگ کردن چرم با نانو رنگدانه

 

شكل 6: نمودار ستونی تاثيرات بر همكنش و فاكتورهای مهم رنگ كردن چرم با نانو رنگدانه.

3-3 بررسي ثبات نوری و شستشویی نمونه های چرم رنگ شده

بر طبق نتايج، اكثر نمونه های چرم رنگ شده با نانو رنگدانه از ثبات نوری مناسب و قابل قبول 7-6 برخوردار بودند. در طبقه بندي معيار  آبی حداكثر ثبات نوری عدد 8 می باشد.

همچنين بررسی ثبات شستشويی (لكه گذاری) نمونه های چرم در مقايسه با معيار خاكستری نشان دهنده ثبات بسيار خوب بود. در اين طبقه بندی حداكثر ثبات
شستشويی عدد 5 می باشد.

نانو رنگدانه ها حلاليت كمی در آب دارند و لذا در فرآيند شستشوی نمونه های چرم رنگ شده، رنگدانه ها تمايل كمی به خارج شدن از چرم و وارد شدن به حمام شستشو دارند.

ثبات شستشويی بالای كالای چرمی رنگ شده با نانو رنگدانه را می توان به اين امر نسبت داد.

4-3  بررسي تصاوير ميكروسكوپ الكترونی پويشی

به منظور بررسی سطح نمونه های رنگ شده و مشاهده تجمع نانو رنگدانه مصرفی و نحوه تشكيل آنها به صورت آمورف يا بلور بر روی سطح چرم از ميكروسكوپ الكتروني پويشي استفاده شد.

 

رنگ کردن چرم با نانو رنگدانه

(الف)


رنگ کردن چرم با نانو رنگدانه

(ب)

شكل 7: تصاوير ميكروسكوپی (الف) سطح چرم خام و (ب) چرم رنگ شده با نانو رنگدانه در بزرگنمايي 10000 برابر.

 

حمام مافوق صوت

(الف)


حمام مافوق صوت

(ب)

شكل 8: تصاوير ميكروسكوپی سطح چرم عمل شده با نانو رنگدانه با بزرگنمايی های (الف) 25000 و (ب) 10000 برابر.

 

حمام مافوق صوت

شكل 9: دو تصوير از سطح مقطع چرم عمل شده با نانو پيگمنت با بزرگنمايي 50 برابر*

در مقايسه تصاوير ميكروسكوپی چرم رنگ شده با نانو رنگدانه و چرم خام در بزرگنمايی 1000 برابر (شكل 8، الف و ب) همان گونه كه مشاهده می شود رنگ دانه بر روی سطح كالای چرمي جذب شده است.

اين مورد در تصاوير ميكروسكوپی با بزرگنمايی 10000 و 25000 برابر (شكل 9) نيز به وضوح مشهود است. همان گونه كه مشاهده می شود اين نانو رنگدانه به طور يكنو اخت بر روی سطح تجمع يافته و اندازه ذرات الگومره نانو رنگدانه 200 nm تعيين گرديد.

5-3 بررسي تصاوير ميكروسكوپ پلاريزان

در شكل 9 تصاوير سطح مقطع چرم رنگ شده در زير ميكروسكوپ نوري پلاريزان با بزرگنمائی 50 برابر مشاهده می شود. در اين تصوير چرم خام عمل شده با كروم به رنگ آبي مشاهده می شود.

چرم استفاده شده به قطر متوسط 1 ميلی متر است و نفوذ نانو رنگدانه در چرم تا عمق 0,1 ميلی متر مشهود می باشد. همان طور كه انتظار می رود و در تصوير نيز مشهود است مغز كالا به صورت رنگ نشده باقي مانده است.

عدم نفوذ رنگدانه در عمق چرم ر ا می توان به كيفيت و نوع چرم مصرفي، غلظت اندک نانو رنگدانه مصرفی و مقدار درصد متورم كننده مصرفی نسبت داد.

4 نتيجه گيری

ارزيابی رنگ نمونه ها در وسيله سيستم CIELAB نشان داد كه جذب رنگزا بر روی چرم در روش استفاده از حمام مافوق صوت افزايش يافت.

بيشترين مقدار a* و كمترين مقدار L* مربوط به نمونه شماره 2  بود كه نشان می دهد استفاده از حمام مافوق صوت به ترتيب در رسيدن به قرمزی بيشتر رنگدانه مصرفی و جذب بيشتر رنگدانه بر K/S برای نمونه شماره 2 (25,75) و كمترين مقدار برای نمونه شماره 5  (6,60) گزارش شده است.

بر اين اساس بيشترين مقدار جذب نانو رنگدانه تحت شرايط آزمايش 2 حاصل می شود. با توجه به نتايج به دست آمده از نرم افزار (شكل هاي 4 و 5) سطوح بهينه به ترتيب، در فاكتور اول سطح اول (2 ساعت حمام مافوق صوت)، فاكتور دوم سطح دوم (12 ساعت خيساندن)، فاكتور سوم سطح دوم (آنيلين)، فاكتور چهارم سطح دوم (10 %) بوده و بيشترين تأثير در جذب رنگدانه بر روی كالا را داشته است.

با توجه به نتايج آزمون تاگوچی و جدول آن (L9) و آزمايش های انجام شده بعد از رنگ كردن نمونه های چرمی و مقايسه نمونه ها به صورت بصری، نتيجه می شود كه بهترين نسخه برای بهبود رنگ كردن چرم و جلوگيری از رگه رگه شدن نمونه ها و افزايش نفوذ رنگدانه به لايه های درونی چرم، انتخاب سطوح آزمايش شماره 2 (2 ساعت استفاده از حمام مافوق صوت، خيساندن چرم به مدت 12 ساعت، استفاده از آنيلين، 10 % رنگدانه) می باشد.

تصاوير ميكروسكوپی به وضوح جذب رنگزا بر روی سطح چرم ر ا نشان داد، اندازه ذرات نانو رنگدانه حدود 200μm می باشد (شكل هاي 8 و 9). بر اساس تصاوير ميكروسكوپ پلاريزان ميزان نفوذ كم رنگدانه در چرم به علت ساختار ويژه كالا و محدوديت های روش رنگ كردن با نانو رنگدانه تأييد می شود.

1- بشير كاتوزيان،2- امير كيومرثي ،3- ابوسعيد رشيدی

1 دانشجوی كارشناسی ارشد، گروه نساجی، دانشكده فنی و مهندسی، واحد علوم و تحقيقات، باشگاه پژوهشگران جوان شهر ری،

2 استاديار، گروه پژوهشی مواد رنگزای آلی، پژوهشگاه علوم و فناوری رنگ، تهران، ايران

3 دانشيار، گروه نساجی، دانشكده فني و مهندسي، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

نشريه علمی پژوهشی علوم و فناوری رنگ

مدل های کیف و کفش چرمی 2020

مدل های کیف و کفش چرمی 2020

شاید در میان اطرافیان تان افرادی وجود دارا باشند که شهرت اصلی شان به دلیل استفاده از مدل های کیف چرمی و کفش چرمی مخصوص به خود بوده و تشخیص شان از سایرین آسان تر باشد.

در این تصویر شاهد نمایش یک کفش مردانه هستیم. اما آیا می توان خریدار آن را تحلیل شخصیتی کرد.

سه لایه رویه کفش در ترکیب برش ها و رنگ های آن شخصیتی غیر معمول را تداعی می کند. این کفش بیشتر متعلق به مردان بین حدود 35 تا 45 ساله ای است که شغل رسمی ندارند.

بعید است تحصیلات عالیه به ویژه در حوزه علوم انسانی و اجتماعی داشته باشد. استفاده کننده از این کفش در پوشیدن لباس های رسمی خیلی راحت نیست، تمایل به دیده شدن دارد و احتمالا بسیار اهل خوش پوشی است.

استفاده از این رنگ های تند و کدر در چنین ترکیبی با هامورنی غیر معمول چنین شخصیتی را می طلبد. این کفش ها در آخرین دوره نمایشگاه اکسپوریواشو در خرداد ماه گذشته عرضه شدند.

 

مدل های کیف چرمی و کفش چرمی 2020

 

نقد جنسیتی چند کفش

هر تولیدی باید واجد عناصری باشد که مخاطب آن را از پیش مشخص کند. به عنوان نمونه کسی که می خواهد یک کتاب بخرد باید در حداقل زمان متوجه شود که موضوع کتاب درباره چه چیزي است.

مثلا رمان است یا یک کتاب فلسفی. همچنین باید متوجه شود که اگر رمان است، این رمان تاریخی است یا اجتماعی و نظایر آن.

در خصوص همه محصولات این موضوع باید رعایت شود. امروزه حتی در ساخت اتومبیل نیز چنین بحثی در جریان است. یعنی تلاش می شود اتومبیل های زنانه، مردانه، جوان پسند و یا مدیریتی تولید کرد.

در تولید این نوع اتومبیل ها از عناصر بسیار فرعی مانند رنگ اتومبیل و صندلی ها، فرمان، دست دنده، دستگیره ها گرفته تا شکل چراغ اتومبیل و قوس گلگیر، مورد توجه قرار می گیرد.

این موضوع در خصوص مدل های کفش چرمی به معنای عام آن بسیار مهم است. در دو تصویر این صفحه نمونه هایی از پايپوش های زنانه دیده می شود.

براساس تصویر،مدل های کفش چرمی اول صندل است، موقتی و برای طی مسافت های کوتاه است. نوعی حس خوش باشی در آن وجود دارد. خیلی مدرن نیست، بیشتر مناسب بانوان میان سال یا در آستانه میان سالی است.

 

مدل های کیف چرمی و کفش چرمی 2020

 

اما مجموعه دوم در بالا که ترکیبی از مدل های کفش چرمی اسپرت است وضعیت دیگری دارد.

در این چهار کفش اسپرت، کفش سمت راست در دریف بالا، کاملا خصلت زنانه – جوانانه دارد. این مهم به واسطه انتخاب رنگ، طراحی پاشنه و در نهایت طلاکوب بخش بالایی پاشنه شکل گرفته است.

ترکیب رنگ و تقسیم بندی رنگ های کفش سمت راست نوعی اغتشاش هویتی به وجود آورده است. کفش مردانه نیست اما خیلی هم نمی توان آن را زنانه دانست.

حتی رنگ صورتی در این کفش نتوانسته حس زنانه بودن آن را القاء کند چرا که این رنگ در بافت رنگ های دیگر و ترکیب بدنه کفش قدرت خودنمایی کمتر پیدا کرده است.

در تصویر بالا کفش سمت راست ردیف پایین تقریبا فاقد هویت جنسی است از طرفی تزئین نقر های آن کاملا زنانه است اما ترکیب رنگ و پاشنه آن هیچ حسی از زنانگی را القاء نمی کند.

کفش سمت چپ در ردیف پائین واجد نشاط دخترانه است. رنگ آمیزی کفش به این حس کمک کرده است اما متاسفانه پاشنه کفش آنجا که برآمدگی اش بیرون می زند این حس را از بین برده و بیشتر وضعیتی پسرانه بدان داده است.

انتخاب نوع کفش، ذهنیتی از شما به طرف مقابل القاء می کند حتی شاید بدون آنکه متوجه باشد شما را در ضمیر ناخود آگاه خود با آن شخصیت قضاوت می کند.

در جریان تحقیقات در کانزاس، 63 دانشجو به 208 جفت مدل های کفش چرمی نگاه كردند و خصوصیات صاحب آنها را حدس زدند. این افراد كه كفش‌ها را مشاهده می‌كردند حدود 90درصد خصوصیات شخصی صاحبان کفش‌ها را به‌درستی حدس زدند.

صاحبان كفش‌ها كه به‌طور داوطلبانه در این تحقیق شركت كرده بودند، قبلا پرسشنامه تست شخصیت را پر كرده و از آنها خواسته شده بود كفش‌هایی را كه بیشتر مورد استفاده قرار می‌دهند به محققان تحویل بدهند.

از شركت‌كنندگان خواسته شد به مدل های کفش چرمی نگاه كنند و جنسیت، سن و موقعیت اجتماعی صاحب آنها را حدس بزنند.

خصوصیات شخصیتی موردنظر عبارت بود از برون‌گرایی یا درون‌گرایی، محافظه‌كاری یا آزادی‌خواهی، ثبات احساسی، سازگاری و وجدان.از آنجایی كه كفش‌ها مدل‌ها، برندها، ظاهر و كاربرد های متفاوتی دارند، می‌توانند حامل اطلاعاتی راجع به تفاوت های شخصی باشند. بعضی از این تفاوت‌ها بارز و مشخص هستند.

كراندال، استاد روانشناسی اجتماعی در دانشگاه كانزاس، می‌گوید اینكه فردی كفش فانتزی بپوشد یا راحتی یا رسمی همه می‌توانند وجهی از شخصیت او را نشان دهند.

او در تحقیقات خود گروهی را مامور كرد كه با آزمون‌های شخصیت‌شناسی بررسی كنند هر مدل كفش چه ویژگی‌های شخصیتی​ای را نشان می‌دهد و بعد یافته‌ها را مورد آزمایش قرار داد، بعضی از آنها كاملا دقیق بودند و بعضی چندان دقیق نبودند.

همین الان به کفش‌های خود نگاه کنید. چه کفشی به پا دارید؟ کفش‌های تمیز واکس خورده؟ کفش‌های پاشنه بلند؟ کفش‌های قشنگ ولی کمی فرسوده؟ هر کدام از این کفش ها ذهنیتی در دیگران درباره شخصیت شما ایجاد می کند ، پس توجه داشته باشید مبادا کفشی را انتخاب کنید که در شما شخصیتی را القاء کند که به آن علاقه ندارید.

 

مدل های کفش چرمی

 

کیف ها

در این تصویر سه نوع مدل های کیف چرمی به تماشا گذاشته است. تفاوت ها در چیست؟

 

مدل های کیف چرمی مدل های کیف چرمی

 

 

نخست آنکه مدل های کیف چرمی اول و دوم برای استفاده دائمی است. کیف های تصویر سوم براي استفاده نکردن است. حتما شما هم این تجربه را داشته اید که چیزی بخرید برای اینکه فقط بخرید و استفاده نکنید.

همچنین در مدل های کیف چرمی تصویر سوم، اصل مهم دیده شدن است. قرار است کیف دیده شود. از این روی ترکیب رنگ آن تماشایی است.

همچنین این کیف ماهیت عجولانه دارد. یعنی ساختار آن به گونه ای است که بتوان هر چیزي را درون آن ریخت و بعدا مرتب کرد.

این مدل های کیف چرمی حمل کننده موقتی هستند. یعنی بعد از مدتی باید محتوای آن خالی شود.

 

 

اما کیف های عکس چهارم به ویژه کیف های بزرگ این عکس جهان دیگری را رقم می زنند. این کیف ها برای کمتر دیده شدن طراحی شده اند.

مدل های کیف چرمی جدی اما مدرن که محتوای جدی را حمل می کنند. طراحی این کیف ها به گونه ای است که محتوای آن می تواند مدت های طولانی درون آن باقی بماند, رنگ کیف ها و فرم هندسی آنها احساس جدی بودن را تداعی می کنند.

 

مدل های کیف چرمی

 

این دو عکس زیر مربوط به کفش های کودکانه است. یکی از نکات مهم در تولید کفش کودکانه شناخت روحیات والدین است چون تقریبا هیچ کودکی کفش یا لباس خود را انتخاب نمی کند بلکه والدین اش او را به شکلی که دوست دارند در می آورند.

تصویر پایین صفحه مربوط به کفش های راحتی کودکانه است. در خصوص این کفش ها قادر به بیان توضیحی نیستم. کف شهای معمولی و متعارف است که دست کم با توجه به سایز کفش ها در تعامل نظر بین کودک و والدین اش انتخاب می شود.

 

مدل های کفش چرمی

 

اما کفش های تصویر بالای صفحه سرشار از سخن است. کفش های دخترانه ای که معرف آرزوهای والدین است. سرشار از فانتزی، نشاط، آرامش.

این کفش ها معرف امید است. رنگ های غالب این کفش ها پیام آور آرزوهاست. به معصومیت پاهایی که این کفش ها حامل آن هستند، فکر کنید.

 

 

نحوه پوشیدن لباس، استفاده از آکسسوآرها و مدل های کیف چرمی و کفش چرمی و وسایلی که در طول روز با خود حمل می کنید می توانند بخش های پنهانی از شخصیت شما را آشکار سازند.

شاید در میان اطرافیان تان افرادی وجود دارا باشند که شهرت اصلی شان به دلیل استفاده از مدل های کیف چرمی و کفش چرمی مخصوص به خود بوده و تشخیص شان از سایرین آسان تر باشد.

 

مجله چرم و کفش 1398